Yeni Demokratik Anayasa Paneli Bingöl Buluşması başlığı altında "Yedi İklim Yedi Kültür" projesi çerçevesinde, gerçekleştirilen “Yeni Demokratik Anayasa” konulu panel dün saat 11.00'de Bingöl Üniversitesi Rektörlük Konferans Salonu'nda yapıldı.

Çok sayıda siyasetçi, bilim adamı ve Sivil Toplum Kuruluşların temsilcileri, İş Adamlarının katıldığı panelde ev sahipliği yapan Platform Temsilcisi Mücahit Tanılır, panelin 1982 Anayasası'na en fazla “hayır” oyu veren, 2007'deki Anayasa değişikliklerini de en çok “evet” oyu veren Bingöl'de gerçekleştirilmesinin de büyük anlam taşıdığını söyledi. Tanılır,“Eğer bu ülke 12 Eylül ve 28 Şubat'ı yargılayabiliyorsa bu millet kendi anayasasını yazmış demektir. Bundan sonraki iş artık TBMM'ye kalmıştır” dedi.

Bingöl'ün 30 yıl önce 1982 anayasasına “hayır” diyerek refleksini ortaya koyduğunu belirten Bingöl Belediye Başkanı Serdar Atalay, “Bu refleksin rastlantı olmadığını 12 Eylül Referandumuna en fazla ‘evet' ile ispatlanmıştır. Bu nedenle böyle bir ilin Belediye Başkanı olmaktan gurur duyuyorum. Bu gün siyasilerin hiçbir mazeretinin olmadığını görüyoruz. Hiçbir ideolojik saplantı olmadan halkın isteği yönünde bir anayasa yapılmalıdır. Bir tek ferdin dahi gözyaşının dökülmemesi için toplumsal sözleşmenin imzalanması gerekir” şeklinde konuştu.

Kalkınma Bakanı Cevdet Yılmaz'ın yardımcısı Mehmet Ceylan'da Türkiye'nin 1980'den bu güne vesayetçi anayasadan kurtulma özlemi duyduğunu söyledi. Ceylan, şunları söyledi: “Şimdi önümüzde bir fırsat var. Bu süreçte hep halkın sesi dinlendi. Bundan sonraki süreçte de bize düşen bir takım görevler var. Bundan sonra da yeni bir anayasa yapmaları için vekilleri cesaretlendirmemiz lazım. Bingöl'de üstüne düşeni yapıyor. Bingöl demokrat kimliğini referandumda gösterdi. 81 ilimiz var ama hepsi Bingöl'ün duyarlılığını göstermiyor” dedi. Ceylan, Bingöl'ün dik duruşuyla demokrat bir tarz oluşturduğunu söyledi.

Bingöl'ün aklıselim insanların kenti olduğunu söyleyen Bingöl Valisi Mustafa Hakan Güvençer, “Sokakları da bilge insanlarla dolu, mert ve dik duruşlu bir kent. Mevcut anayasa milletin değerleri üzerinde kabuk tutan bir kütle gibi önümüzde duruyor. Bize düşen bu kabuğu koparmaktır” dedi. Güvençer, yeni anayasanın temelinin sevgi olduğunu ve adaleti sağlaması gerektiğini söyledi.

Protokol konuşmalarının ardından başlayan panelin moderatörlüğünü Bingöl Üniversitesi Rektörü Prof. Gıyasettin Baydaş yaptı.

Türkiye'nin neden yeni bir anayasaya ihtiyaç duyduğunu anlatan Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Profesörü Fazıl Hüsnü Erdem, Türkiye'nin 1921 anayasası dışında kendi iradesini ortaya koyamadığını belirtti. 1921 Anayasasında Ademi-i Merkeziyetçi bir yapıyla farklı dinlere ve cemaatlere özerklik tanındığını anımsattı. Erdem, “O gün tanınan hakları biz bugün kullanamıyoruz bile” dedi.

Yeni anayasa hazırlanmasındaki en büyük etkenlerden birinin de ‘kimlik sorunu' olduğunu belirten Erdem şunları söyledi: “ Ancak şu bilinmeli ki birlik ve beraberlik sıkarak olmaz. Ne kadar sıkarsanız o kadar bölünmeye sebep olursunuz. Bu kadar çok çeşitli bir toplumda herkesin mutabık olacağı bir anayasa yapmak kolay değil. 4 siyasi partinin de kırmızıçizgileri olduğu görülüyor. Ancak bu anayasa bunların aşılması için bir geçiş dönemi olabilir.”

Yeni anayasanın önündeki hedeflerle ilgili önemli tespitlerde bulunan DP Eski Genel Başkanı Süleyman Soylu, Dünya ve Türkiye'nin siyasal ve konjonktürel iklimini değerlendirdi. Soylu, yeni anayasanın Türkiye'yi geleceğe taşıyabilecek bir yapıya sahip olması gerektiğine vurgu yaptı. Türkiye'nin değişen dünyadaki ekonomik konumunu aktaran Soylu, gelişme önünde bir takım engellerin bulunduğunu söyledi. Türkiye'nin 21. yy.da gelişen dünyada rekabet eden bir ülke olması için önünde 4 büyük engelin olduğunu söyleyen Soylu, sözlerine şöyle devam etti: “Bun engellerin önündeki en büyük engellerin başında Kürt sorunu geliyor. İkincisi inanç temelli alevi sorunudur. Üçüncüsü cinsiyet ve kadın sorunu, dördüncüsü de Ademi-i Merkeziyetçi yönetilmeme sorunudur” dedi.

Anadolu'da kardeşliğin sağlanması için bir takım sorunların çözülmesi gerektiğini söyleyen Soylu, “ Türkiye 21. yy'da Kürtlerle mutabakat yapmak zorundadır.” Soylu, bu nedenle bir geçiş anayasasına ihtiyaç olduğunu söyledi.

Türkiye'de 50 yıldır anayasanın tartışıldığını belirten Gazeteci – yazar Ümit Fırat, “Ancak bu tartışmalar son 30 yıldır daha fazla tartışılmaya başlandı. Bu anayasanın tartışılmasının sebebi bu halkın hiçbir zaman bu anayasayı benimsememesidir” dedi. “Yeni anayasada Kürtler için ne yapılabilir” konusuna değinen Fırat, “Bu anayasa Kürtlerin sorununu çözmeyecektir ancak sorunların çözümünün önünü açabilir.”

Yeni anayasanın engelleyici olmaması gerektiğini söyleyen Fırat, “Yeni anayasa Türkiye'nin modern dünyaya ayak uydurması için hazırlanmalı. Bu nedenle yeni bir anayasa sonrası Türkiye'nin modern bir rejime geçmesi gerekir. Yine anayasa da kimlik tanımı olmamalıdır. Örnek verecek olursak ‘Herkes Türk'tür' denmemelidir.” Fırat, yeni anayasada anadilde eğitim hakkının sağlanması gerektiğini söyledi.

1980 darbesi nedeniyle Kenan Evren ilk defa iddianame hazırlayan ve bu iddianame nedeniyle görevinden uzaklaştırılan Savcı Sacit Kayasu'da panelistler arasındaydı. Türkiye'de yeni anayasa yapılması konusunda ortak bir görüşün olduğunu söyleyen emekli Savcı Sacit Kayasu,“ Yeni anayasa herkesin kendisi içersinde bulacağı anlaşılır bir anayasa olmalıdır. İnsan hak ve hürriyetlerine dayalı olmalıdır.” 82 anayasasının buyurgan ve devleti güçlendiren bir yapıya sahip olduğunu belirten Kayasu, vesayetçi ruhun kalması halinde madde değişmenin anlamının olmayacağını söyledi.

Türkiye'de bir hukuk ve sistem sorunu olduğunu söyleyen İstanbul Üniversitesi İdare Hukuk Profesörü Aydın Gülan,“ Anayasanın kendisi bir sorun olmamalıdır. Sorunların konuşularak çözülebileceği kısa ve öz bir anayasa yapılmalıdır” dedi.