Bir deprem ülkesi olan Türkiye'de aktif fay hatları nedeniyle birçok il neredeyse her yıl bir depremle yüzleşmek zorunda kalıyor. Elazığ'da meydana gelen 6.8 büyüklüğündeki depremin ardından, Türkiye'nin depreme hazırlık seviyesi yine en önemli tartışma konularından biri oldu.
Gündeme gelen en önemli konulardan biri de, erken uyarı sistemleri. Uzmanlar, depremlerdeki can kayıplarının en aza indirmek için 'erken uyarı sistemlerinin' devreye girmesi gerektiğinin altını çiziyor. 2002 yılında İstanbul Kandilli Rasathanesi'nde kurulan erken uyarı sistemlerinden bir diğeri Bursa-Yalova illerinde kuruluyor. AFAD'ın öncü olduğu bu proje henüz test aşamasında ama başarılı sonuçlar elde edildiği biliniyor. Bu sistem başarılı olursa, Türkiye'nin diğer illerine örnek bir model olarak bu sistemlerin devreye girmesi bekleniyor.
"DEPREMLERDE İKİNCİL AFET TEHLİKESİ"
Yaygın medyaya konuşan Deprem Uzmanı Prof. Dr. Şerif Barış, deprem riski yüksek olan bazı büyük şehirlerde deprem sırasında vanaları kesmek için erken uyarı projelerinin olmadığına dikkat çekerek, bu projelerin 81 ili kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiğini söyledi:
Barış: "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) benim yaptığım başvuruyu kabul etti. Bundan sonra doğalgaz şirketlerinin bu tür sistemleri kurmak için yaptığı yatırımlar vergilerden düşürülecek. Her doğalgaz şirketinin bu sistemleri kendi regülatörü içerisinde kurması gerekiyor. Doğalgazdan kaynaklı patlamalar ve yangın, ikincil afetler olarak depremim en büyük sıkıntısını oluşturuyor. Dolayısıyla bu sistemlerin yaygınlaştırılması çok önemli"
BİNGÖL'DE BU SİSTEM VAR MI?
Barış'ın bu açıklamalarıyla gözler, 1 Mayıs 2003'te 6,5 büyüklüğündeki yıkıcı deprem yaşayan ve fay hatlarının üzerinde bulunan en riskli illerin başındaki Bingöl'e çevrildi.
İki yıl önce doğalgaza kavuşan Bingöl'de bu sistemin olup olmadı merak konusu iken, konunun muhatabı Doğugaz firmasının yetkilileri soruları yanıtladı.
Deprem Uzmanı Prof. Dr. Şerif Barış'ın gündeme getirdiği sistemin Türkiye'de uygulanmadığını belirten Doğugaz yetkilisi, deprem şehri Bingöl'de “deprem vanası” uygulamasının devrede olduğunu söyledi.
BİNA GİRİŞLERİNE DEVREM VANASI…
Deprem sırasında gaz akışını devre dışı bırakmak için bina girişlerinde deprem vanası bulunduğunu anlatan Doğugaz yetkilisi; “Deprem risklerini göz önünde bulundurarak çalışmalarımızı yürütüyoruz. Her binanın girişinde deprem vanası bulunmaktadır. Deprem esnasında bu vanalar devreye girerek binaya gaz akışı kesiliyor. Geçen yıl kış, çok çetin geçmişti. Çatılarda biriken yoğun karın düşmesi sırasında oluşan titreşimden dahi etkilenerek devre dışı kalan vanalar oldu. Tabi bu, sarsıntının şiddeti ve etki alanına bağlı. Ayrıca olası bir depremde yıkımın çok olduğu bölgelerdeki sektör vanaları kapatılarak gaz akışı devre dışı bırakılıyor. Daha sonra kontrollü şekilde sağlam binalara gaz verilebiliyor. Bahse konu sistemle ilgili önümüzdeki süreçte projenin de detaylarına bağlı olarak çalışma yapılabilir tabi ki. Ancak bölgemizin deprem riskini göz önünde bulunduruyor, gerekli tedbirleri alıyoruz” dedi.
Haber: Rıdvan ASLAN
