'BİRÇOK ÇALIŞAN İŞİNİ VE SİGORTASINI KAYBEDECEK'

İşverenler için büyük önem ve kolaylık sağlayan ancak 01 Ocak 2013 tarihinde sona eren teşvik yasası, iş dünyasında paniğe neden oldu. 10 ve üzeri sayıda çalışanı bulunan şirket ve işyerlerinin ödediği sigorta primlerinin gelir vergisi hariç 183 liradan 362 liraya yükselmesi işverenleri kara kara düşündürürken, gözler, teşvik yasasının uzatılıp uzatılmayacağında.

Teşvik yasasının getirileri ile sona ermesiyle doğacak sıkıntılara ilişkin Bingöl Online Gazetesi'ne açıklamalarda bulunan Mali Müşavir Bayram Keskin, uzatma kararı alınmaması durumunda her 4 çalışandan birinin işini ve sosyal güvencesini kaybedeceğini vurguladı.

İşte Bayram Keskin'in yaptığı o açıklamalar ve sorulara verdiği yanıtlar…

“ÖZEL SEKTÖRDE CİDDİ BİR KAN KAYBINA YOL AÇABİLİR”

Teşvik, az gelişmiş bölgeler ile illerin ekonomik kalkınmasını gerçekleştirmek için ilk olarak 1998 yıllından beri kullanılan önemli devlet politikalarından biridir. Daha çok özel sektörün yatırım yapmasını, yatırımların sektörel çeşitliliklerini dikkate alarak önemli bir maliyet unsurunun Hazine tarafından karşılanması için bölgeye has ayrıcalıklı bir kamu politikasıdır. Sadece teşvikler değil, çeşitli devlet yardımları ile sübvansiyonlar eş zamanlı olarak birlikte kullanılmaktadır. Bingöl'ün de içinde bulunduğu illerde uygulanmakta olan teşviklerin, ekonomik kalkınma ve istihdamın artırılması için çok önemli bir kaldıraç özelliği vardır. Dünya Bankası, Avrupa Birliği ve Kalkınma Ajansları tarafından endirekt olarak yatırımlar desteklenmekte ancak teşvik yasası direkt olarak istihdam ve işgücü maliyetlerini ilgilendirdiğinden, kaldırılması halinde özel sektörde ciddi bir kan kaybına yol açabilecektir.

“TEŞVİKLER ÖZEL SEKTÖRÜ AYAKTA TUTUYORDU”

Teşviklerin amacı, bölgesel gelişmişlik düzeyinin minimize edilmesi ve istihdam politikasını geliştirirken, işsizliğin asgariye indirilmesi için kullanılmakta olan önemli bir destek unsuruydu. İşveren hissesinin yüzde 80 ile yüzde 100'ü Hazine tarafından karşılandığı için özel sektörde pekte fark edilmeyen gizli bir maliyeti teşkil ediyordu. İşverenin kendisi bu maliyeti karşılamadığı için şimdiye kadar pekte dikkat çekmemişti.

“10 KİŞİNİN SİGORTA PRİM TUTARI 2013‘TE 5 KİŞİNİN PRİMİNE EŞİT OLACAK”

Teşvik kapsamında halen sigortalı başına aylık prim tutarı 183,00 TL iken, 01 Ocaktan itibaren teşviksiz olarak aylık 362,00 TL olacaktır. Bu da;10 işçi çalıştıran bir işverenin aylık 1.830,00 TL ödemesi yerine, 01 Ocaktan itibaren 10 işçi için aylık 3.620,00 TL ödeme yapması demektir. Sadece sigorta primi değil, vergiler de var. Yani, bundan böyle 362 liralık sigorta primi, 127 liralık vergiyle beraber toplamda 487 lira olarak işveren tarafından ödenecektir.

Diğer bir ifadeyle yeni yılda sigortalı başına gelir vergisiyle birlikte yüzde 100 zamlı ödeme demektir.15 yıllık bir süredir uygulanmakta olan yasanın aniden kaldırılması veya sonlandırılması, özel sektörde ciddi bir travmaya neden olabilecektir.

İşverenlerin büyük bir bölümü halen uzatılması yönünde ümitli bir bekleyiş içerisindedir. Uzatılmaması durumunda sanırım sektör ciddi bir darbe alabilecektir.

“BİNGÖL'DE SİGORTALI ÇALIŞTIRMA KÜLTÜRÜ GELİŞTİ”

Sigortalı çalışma kültürünü geliştirerek çalışan bireylerin sigortalı çalışma bilinci ve kültürüne de ayrı bir anlayış ve yaklaşım sağlamıştır. Artık çalışma çağındaki işgücünün işe başlamadan önce sigortalılıklarını yaparak işe başlamaları da teşvik yasasının bir kazanımıdır.

Bingöl ile birlikte 48 il ve 2 ilçede uygulanmakta olan 5084 sayılı teşvik yasası genel olarak incelendiğinde hayata geçirildiği günden bu güne değin işsizlik ile mücadelede çok güçlü bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. İlimizde uygulanan teşvikler ile istihdam arasında doğrusal ve mekânsal bir ilişki kurulduğunda istihdam üzerinde ciddi bir artış gösterdiği görülmektedir.

Halen teşvik kapsamında çalışan sigortalıların toplam çalışan sigortalılara oranı yaklaşık olarak yüzde 30 civarındadır.

Bu da şunu gösteriyor: teşvik yasasının kaldırılması halinde her 4 kişiden 1'nin çalışma hayatını riske edilecek.

“YENİ TEŞVİK YASASI SIFIR YATIRIMLARI KAPSAR”

19 Haziran 2012 tarihinde yürürlüğe giren yeni teşvik yasası, özellikle yeni (Sıfır)yatırımları desteklediğinden, sırf teşvik vardır diye yeni yatırımın yapılması da ekonominin özüne terstir. Sanırım Bingöl'de yeni teşvik kapsamında bir elin beş parmağını geçmeyecek derecede faydalanıcısı olabilir. Bu da genelde stratejik ve hayvancılık ile hayvancılık ürünlerini kapsadığından çok seçici ve kırsalı ilgilendiren bir teşvik sistemidir.

Özel sektör temsilcileri ile STK'lar tarafından sağlıklı bir reçete yazılamadığından, teşvik yasasının ekonomimize ve işgücümüze sağladığı fayda pekte fark edilemedi. 5084 sayılı yasa Bingöl ekonomisi ve iş gücü piyasası için biçilmiş bir kaftandı. Uzatılması yönünde her kesimin elini taşın altına koyması gerekir.