Dünyanın en uzun boru hattının açılışı gerçekleştiren Çin, Türkmenistan, Kazakistan ve Özbekistan Devlet Başkanları, Orta Asya Doğalgaz Boru Hattı'nı 'bölgedeki en önemli adım' ve 'tarihi ipek yolunun canlandırılması' olarak nitelendirildi.

Projede en çok karlı çıkan ya da bundan en büyük payı alan ülke olarak Çin çıkıyor karşımıza. Öyle ki Çin, hem önümüzdeki dönemde doğalgaz enerji ihtiyacını güvence altına aldı, hem de nispeten geri kalmış batı topraklarına enerjinin ulaşmasını sağladı. Çin'in diğer bir önemli kazanımı ise, söz konusu ülkelerle yapacağı ticaretle birlikte siyasi hinterlandını genişletmesi geliyor şüphesiz.

ÇİN'İN DOĞAL GAZ İHTİYACININ YARISINDAN FAZLASINI KARŞILAYACAK

Söz konusu hat Çin'in yıllık 77.8 milyar metreküp olan doğalgaz tüketimin yarısından fazlasını sağlayacak. Çünkü bu hat 2015 yılında tam kapasiteye ulaştığında yıllık 40 milyar metreküp doğal taşıyacak. Bu proje aynı zamanda pek çok uluslararası projeye örnek teşkil edecek ve bölge ülkeleri arasındaki ticari ve ekonomik işbirliğini derinleştirecek. Tabi ki bu da Çin'in bölge ülkeleriyle siyasi ilişkilerini geliştireceği gibi bölgedeki güvenlik girişimlerine de destek verecek. Bu durum Çin'in öteden beri bu bölgeye izlediği bir stratejiydi ve bu da söz konusu projeyle kendini ispatlamış oldu.

BATI BÖLGELERİNİN KALKNDIRILMASINA YARDIMCI OLACAK

İkinci olarak da şu tespiti yapabiliriz. Çin'in önemli sorunlarından biri de Batı bölgeleriyle ülkenin Doğu bölgeleri arasındaki kalkınmışlık farkı. Pekin yönetimi bu sorunu ortadan kaldırmak için son yıllarda büyük adımlar atıyor ve sosyal patlamalara neden olabilecek bu sorunu çözmek istiyordu. Bunun için lojistik sorununu kendi imkânlarıyla çözmeye çalışıyordu. Ancak enerjiyi buralara getirmek için dışa bağımlıydı Çin. Dolayısıyla bu hatla birlikte bu bölgelerdeki enerji sorununu çözmüş oldu. Çin açısından büyük önem arz eden Batı bölgelerinin kalkındırılması çalışmalarına bu hat önemli destek sağlayacak.

Batı bölgelerinin yanı sıra doğal gaz, ülkenin kalkınmasında lokomotif görevi gören doğudaki kıyı bölgelerine de ulaştırılacak. Böylelikle buralardaki enerji arzı talebi de büyük ölçüde çözülmüş olacak. Çin, enerjisinin yüzde 70'inden fazlasını kömürden elde ediyor. İşte söz konusu doğalgaz boru hattı Pekin'in kömüre bağımlılığını azaltmanın yanında yönetimin iklim değişikliği ile çevre korunması için verdiği 'karbon salımını 2005 yılından itibaren 15 yıl içerisnden 45 oranında azaltılması' sözünün yerine getirilmesine de büyük katkı sağlayacak.

ENERJİ KARŞILIĞINDA ÇİN MALLARI

Kulislerde bu projenin sadece Çin'in basit bir enerji alımı olmadığı; Çin'in doğal gaz karşılığında bir barter anlaşması yaptığı konuşuluyor. Yani Pekin, doğalgazı alırken, bunun karşılığında söz konusu ülkelere mal ve hizmet satacak. Bu da Çin mallarının kolayca bu ülkelerde boy göstermesi ve tabiatıyla Çin'in ihracatına olumlu yansımasıyla sonuçlanacak.

Ayrıca açılış törenindeki resmi görüşmelerde dikkat çeken diğer hususi Çin'in bahse konu projenin ikinci hattının da hayata geçirilmesi ile mevcut hattın güvenliğinin sağlanması ve verimliliğinin arttırılması için her türlü işbirliğine hazır olduğunu dile getirmesiydi. Çin ayrıca Türkmenistan ile 4 milyar dolarlık kredi anlaşmasını da imzalayarak Şanghay İşbirliği Örgütü üyesi olmamasına karşın bu ülkeyle ticari ilişkilerine önem verdiğini göstermiş oldu. İşte tüm bu gelişmeler Çin'in bir taşla birkaç kuş vurduğunu ortaya koyuyor.

Orta Asya'daki uzunluğu bin 833 kilometre olan Çin-Orta Asya Doğalgaz Boru Hattı, Türkmenistan'daki Amuderya nehrinin sağ yakasından başlayıp Özbekistan ve Kazakistan üzerinden geçerek Çin'in Şincan (Xinjiang) Uygur Özerk Bölgesi'nde bulunan Korgaz sınır kapısına ulaşıyor. Hattın yaklaşık 5 bin kilometrelik kısmı da Çin sınırları içinde yer alıyor. Çin'e 2009 yılında 150 milyon metre küp doğal gaz ulaştırılacak hattın kapasitesi her yıl artırılacak. Hattın kapasitesi; 2010 yılında 6 milyar, 2011 yılında 17 milyar, 2012 yılında 22 milyar, 2013 yılında 33 milyar, 2014 yılında 37 milyar ve 2015 yılından itibaren ise yılda 40 milyar metre küp olacak. Bu arda Özbek doğal gazının da zaman içerisinde bu hattan Çin'e ulaştırılması bekleniyor.

CİHAN

0