Bingöl İl Sağlık Müdürlüğü'nde görev yapan Diyetisyen Emrah Elmas, 9 Mayıs Dünya Çölyak günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, çölyak hastalığının belirtileri, Türkiye'deki hasta sayısı, beslenme alışkanlıkları, diyet ve hastaların dikkat etmesi gereken hususlar hakkında bilgi paylaştı.

Çölyak hastalığının ince bağırsağın glüten proteinine karşı ömür boyu gösterdiği bir alerji olduğunu kaydeden Elmas, “Çölyak buğday, arpa, çavdar, yulaf gibi tahılların içinde bulunan gluten denilen bir proteine karşı ince bağırsağın ömür boyu sürecek bir emilim bozukluğu hastalığıdır. Genetik olarak belirlenmiş kişilerde hayatın herhangi bir döneminde ortaya çıkabileceği gibi, gizli de kalabilir. Kalıtsal yönü olduğu düşünülen bu hastalık her yaşta ortaya çıkabilir” dedi.

HASTALIĞIN EN ÖNEMLİ BELİRTİLERİ

Çölyak hastalığının en önemli belirtilerini sıralayan Elmas, “En önemli belirtileri öne doğru çıkıntılı karın, sertleşmiş kaslar, yaşa göre düşük kilo, büyüme geriliği, miktarı fazla, sık ve kötü kokan gaita, iştahsızlık, kusma, çomak parmak, demir eksikliğine bağlı anemi, kemik ağrıları, düşük kalsiyum düzeyi, deri üstünde hafif sıyrıklarla oluşan kanamalar, yağda eriyen vitaminlerin eksikliğine bağlı bulgulardır” diye konuştu.

“İLK TEŞHİS, SADECE KAN TESTİYLE ÖĞRENİLEBİLİR”

Çölyak hastalığıyla ilgili olan semptomların bulunduğu durumları açıklayan Elmas, şunları söyledi: “Gluten intoleransının ilk teşhisi sadece kan testiyle öğrenilebilir. Ancak daha kesin bir teşhis ise, sadece bağırsak biyopsisiyle elde edilebilir. Gluten enteropatisi dünya çapında rastlanan en sık alerjilerden biridir. Nüfusun çoğunluğunu Avrupa kökenli insanların oluşturduğu ülkelerde (Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika ve Avustralya) yaklaşık her 100 kişiden biri bu durumdan etkilenmektedir. Hastalık kadınlarda erkeklerden daha sık görülür. Ülkemizde Çölyak hastalığı görülme sıklığı yüzde 1 ile binde 3 arasında değişmekte olup Türkiye'de 250 bin ile 750 bin arasında çölyak hastası tahmin edilmekte iken, yüzde 10'nuna tanı konulduğu dikkate alındığında 25 bin ile 75 bin arasında tanı almış hasta beklenmektedir. Sağlık Bakanlığı verilerine göre ilimizde 234 çölyak tanısı alan hasta bulunmaktadır.”

TEDAVİ YOLU: ÖMÜR BOYU DİYET

“Çölyakta tedavi ömür boyu sürecek glutensiz diyettir” diyen Elmas, hastaların ilk olarak gluten içeren buğday, arpa, yulaf, çavdar gibi ürünler ve bu ürünleri içeren gıdaları tüketmeyi kesmeleri gerektiğini söyledi.

Elmas, hastaların diyet programını ve dikkat etmeleri gereken hususları şöyle sıraladı;

Mısır, mercimek, pirinç, patates, soya fasulyesi yenilebilir.

Yemeklerin içeriği kadar mutfakta glutenle temas olmaması da çok önemlidir. Glutenle bulaşma olmamalıdır: ekmek kırıntıları sıçramamalı, unlu gıdaların kızartıldığı yağda pişirilmemelidir, unlu bir şeyde kullanılan aynı kaşık bıçak yıkanmadan kullanılmamalıdır, aynı ızgarada iyice temizlenmeden pişirilmemelidir.

Mutfakta gluten içeren ve içermeyen gıdalar ayrı yerlerde saklanmalıdır. Unun tozları uçabildiğinden, aynı fırında yemek pişirilmeden önce temizlenmelidir. Ekmek makinası kullanılıyorsa, bu makina sadece glutensiz ürünlere ayırılmalıdır.

Teflon, tahta kaşık gibi mutfak aletleri ne kadar iyi temizlenseler de gözeneklerinde gluten kalıntıları kalabilme riski olduğundan, bunlar ayrılmalıdır.

Kasaplardan, marketlerden hazır kıyma almayın. Bazı kıyma makinalarında hazır köfte hazırlamak amacıyla ekmek de çekilebilir.

Gıdaların içerikleri çok iyi okunmalıdır ve firmalardan yazılı teyit istenmelidir.

İlaçlar doktora veya üreticisine danışılmadan kullanılmamalıdır.

Alışveriş sırasında besin etiketleri ve içerikleri dikkatle okunmalıdır.

İşlenmiş, dondurulmuş veya paketlenmiş gıdalar gizli besin proteinleri içerebilir; Ayrıca, kozmetik ve banyo (sabun, şampuan, losyon, vb.) mamullerinin etiketlerini de dikkatlice okuyun; çünkü bunlar da alerji yapan bazı maddeleri (süt, yumurta, buğday) ihtiva edebilir.

Glutensiz diyetin en etkili olanı fabrikasyon ürünlerden mümkün mertebe uzak durmak olacaktır, yani evde ve dışarıda sağlıklı seçimler yapmamız gerekiyor. Hayat tarzı bu esasa göre uygulanırsa çok sağlıklı bir yaşam elde edilebilir” dedi.

0