Türk iş dünyasının iki duayeni Koç Holding Şeref Başkanı Rahmi Koç ve
Tekfen Holding Kurucu Ortağı Feyyaz Berker hükümeti küresel krizin
Türkiye'ye etkilerine karşı alınacak tedbirler konusunda uyardılar.
Piyasaya para enjekte edilmesi gerektiğini söyleyen Koç, “Dönen çark bir
defa yavaşlarsa, onu harekete geçirmek daha zor ve pahalıya patlayabilir”
dedi. Yunanistan'ın başkenti Atina'da yaşanan olaylardan ders alınması
gerektiğini belirten Berker “Sadece bir talebenin öldürülmesi olayı değil.
Eğitilmiş insanların ümitleri kayboldu. Herkes işten çıkan bir işçiyi ‘Ben
finanse edeceğim' derse Türkiye'de çok şey değişir” diye konuştu. Dış
Ekonomik İlişkiler Kurulu'nun kuruluşunun 20'inci yıldönümü nedeniyle
verilen gala yemeğinde soruları yanıtlayan iki duayenin mesajları şöyle:

‘Bir yıl önce söylemiştik'

Koç, küresel krizin derinleşeceğini, tedbir alınması gerektiğini bir yıl
önce söylediklerini belirtirken, “Şimdi yavaş yavaş tedbirler alınıyor,
memnun oluyorum, mesaj alınmıştır” dedi. Merkez Bankası'nın aldığı
tedbirlerin faydalı olacağını kaydeden Koç, “Tedbirlerin ne kadar yeterli
olduğunu, ne kadar olmadığını söylemek için şu anda çok erken. Çünkü her
alınan tedbirin neticesi birkaç ay sonra kendini gösteriyor” diye konuştu.
Yaşanan küresel krizin 1929 krizinden daha farklı olduğunu söyleyen Koç,
1929 krizinin sadece ABD'yle ilgili olduğunu, bugün ise globalleşmeyle
krizin tüm dünyada hissedildiğini ve daha ciddi olduğunu belirtti.
Dünyadaki tüm ülkelerin varlık erimesinden nasibini aldığını vurgulayan
Rahmi Koç, “Her ülkenin alacağı nasip, hükümetlerin uygulayacağı
tedbirlerle asgariye indirilebilir. Ama burada ABD'nin avantajı var. Dünya
rezerv parasını basma hakkı ve faiz hakkı onlarda. Petrol fiyatları da
uçak fiyatları da ABD dolarıyla ölçüldüğü için onların durumu
başka” dedi.

‘Lüzumsuz enflasyon yaratmayın'

Hükümete “Fazla tedbir koyarsanız bu kez memleketi lüzumsuz enflasyona
sokmuş oluruz” uyarısı yapan Koç, şöyle konuştu: “Bu konu ince bir denge.
O nedenle alınacak tedbirleri kıvamında tutmak gerekir. Verilecek
rahatlığı, finansmanı, kolaylığı hesap ederek, kitap ederek lüzumundan
fazla vermemek lazım”. Koç Holding'in faaliyet gösterdiği sektörlerle
ilgili bilgi veren Rahmi Koç, otomotivde ciddi bir daralma yaşandığını,
bunun sebebinin otomotiv üretiminin yüzde 60'ının ihraç edilmesinden
kaynaklandığını anlatarak, “Dışarıdan iptaller gelince Türkiye gerildi.
Memlekette de kredi darlığı var. İç piyasada araba almak isteyenler
maalesef alamıyorlar. Onları rahatlatmak lazım. Piyasaya şu veya bu
şekilde para enjekte etmek gerekiyor ki bu çark durmasın. Senetler zor
ödeniyor veya ödenmiyor. Bu tehlikeli bir durum. Ödeme imkanı olanlarda bu
durumdan istifade edip ödemeyi uzatmak istiyorlar. Dolayısıyla dönen çark
bir defa yavaşlarsa onu yeniden harekete geçirmek daha zor ve pahalıy
a patlayabilir” değerlendirmesi yaptı. Beyaz eşyada trendin aşağı doğru
olduğunu ancak stoklar bulunduğunu bu nedenle de sektördeki tam rakamları
yıl sonunda göreceklerini belirten Koç, “Petrolde fiyatlar düştü ama
şirketlerin stokları vardı. Pahalı stoktan alıp, ucuz parayla
satıyorsanız, devamlı zarar ediyorsunuz ama tersi olursa da kar
ediyorsun. Bunu kimse tahmin edemiyor” diye konuştu.

‘Krizi fırsata dönüştürmek güzel laf'

Bu yılın ilk 9 ayında işlerin iyi gittiğini ancak son dönemde yavaşlama
olduğunu kaydeden Rahmi Koç,
“Son 3 ayda, 9 ayda elde ettiğimiz kardan yiyoruz” dedi. Son dönemde sık
sık dile getirilen "Krizi fırsata çevirmek" sözünü de değerlendiren Rahmi
Koç, şunları söyledi: “Bu güzel bir laf... Ben Çin'deydim. Orada şube açan
birçok firma kapatıyor. Ben bizimkilere 'Onların kapattığı yerlerden
istifade edin, oraya mal gönderin' dedim. Bu bizim için fırsat gibi
görünüyor. Memlekette bu nasıl fırsata dönüşür, bilmiyorum ama mutlaka
dünyada birileri zarar ederken, birilerinin kar etmesi lazım. Onları daha
göremedik”.

‘Partiler üstü anlayış gerek'

Tekfen Holding'in kurucularından Feyyaz Berker hükümete alınacak önlemler
konusunda “Sakin düşünüp, karar verin” uyarısı yaptı. Berker, Türkiye'de
herkesin şapkasını önüne koyarak, partiler üstü anlayışla düşünmesi
gerektiğini söyledi. Dünyada iletişimin birleştiği bir dönem yaşandığını
anlatan Berker, “ABD'de olan olayı siz aynı anda Japonya'da, Avustralya'da
öğreniyorsunuz. Borsalar birleşti bir anlamda kumar oynanıyor ve maalesef
bu faturayı dünya gibi Türkiye de ödüyor. Ama ABD'de daha fazla ödüyor.
Baksanıza doları neredeyse bedava dağıtacaklar” diye konuştu.

‘Herkes bir işsizi finanse etsin'

Hükümetin ve iş dünyasının en kötü ihtimallere göre A, B ve C planlarını
oluşturması gerektiğini vurgulayan Berker, şöyle konuştu: “Hepimizin iyi
düşünmesi gerekiyor. Panik yaratmadan aklımızı ve vicdanımızı
kullanmalıyız. Vicdansız karar almak da tehlikeli olur. Herkes işten çıkan
bir işçiyi ‘Ben finanse edeceğim' derse Türkiye'de çok şey değişir. Bunu
yapabilir miyiz, nasıl yaparız bilmiyorum. Yalnız işsiz kalanlardan değil,
iyi durumda olanlardan da kötü mesajlar gelmeye başladı. Beni endişeye
sokan bu. Atina'daki olay yalnız bir talebenin öldürülmesi olayı değil,
eğitilmiş insanların ümitleri kayboldu. Panik yaratmak için söylemiyorum
ama buna karşı tedbirlerimizin olması gerek”.

‘Petrol zenginleri bile para vermek istemiyor'

Tekfen Holding'in faaliyet alanları arasında inşaat ve gübre sektörünün
geldiğini hatırlatan Berker, Fas, Kazakistan, Azerbaycan, Dubai başta
olmak üzere 9 ülkede inşaat yaptıklarını belirterek, “Bunlar petrol
zengini ülkeler. İş yapıyorsunuz ama para vermek istemiyorlar,
geciktiriyor yoksa bizim durumumuz iyi. Birkaç gün parayı faizde tutmak
galiba işlerine geliyor” dedi. Gübre sektöründe kapasite üretimini
artırmak için projeye başladıklarını ancak gübre satışlarının durması
nedeniyle projeleri askıya aldıklarını bildiren Berker, Türkiye'nin tarım
sektörüne ihtiyacı olduğunu, kritik bir dönemden geçildiğini ancak daha
sonra Türkiye'nin sektörde iyi bir noktaya gelebileceğini söyledi. Berker,
“Endişemiz yok ama kısa dönemde ne olacak diye düşünüyoruz” dedi.

haberturk

0