Özel Bingöl Hastanesi'nde görevli Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doktor Hakan Çoban, çocuklarda yaz aylarında artış gösteren ishallere karşı ebeveynlere uyarıda bulundu.
İshallerin özellikle 6 ay ile 2 yaş arasındaki çocuk grubunda sık görüldüğünü belirten Çoban, İshalli hastalıkta en ciddi tehdidin dehidratasyon olduğunu söyledi.
İshale neden olan pek çok durumun olduğunu ifade eden Çoban, “Aşırı dışkılama ve kusma ile su ve elektrolitlerin (sodyum, klor, potasyum ve bikarbonat) önemli düzeyde kaybına bağlı olarak ciddi elektrolit dengesizliği meydana gelir ve zamanında yerine konmadığında ölüm tehlikesi oluşabilir. İshal, mikrobik olabileceği gibi mikropların salgıladığı toksinler, antibiyotikler, çeşitli ilaçlar, bazı mide-barsak hastalıkları, bazı hormonal hastalıklar, tümoral durumlar, ani ve aşırı ısı değişiklikleri, heyecan, üzüntü, korku nedeniyle de oluşabilir” diye konuştu.
İSHAL NASIL BULAŞIR?
İshalin en yaygın bulaşma yolunun temiz olmayan suların tüketiminden kaynaklandığını ifade eden Çoban, sıcaklıklardaki artışla beraber su ihtiyacının paralel olarak attığını kaydederek, “İnsanlar bu nedenle yazın daha çok su tüketirler. Çoğunlukla da güvenilir olmayan su kaynaklarından da su kullanılması, bu sularla yıkanan sebze ve meyvelerin tüketilmesi ile ishaller ortaya çıkar. Kontamine sularla yıkanmış veya hazırlanmış ya da hijyenik olmayan şartlarda hazırlanmış veya saklanmış gıda maddelerinin tüketilmesi de önemli bulaşma yollarındandır. Bulaşmada önemli etkenlerden bir diğeri de kişisel-hijyen kurallarına dikkat edilmemesidir. Özellikle hijyen koşullarının kötü olduğu, kişilerin temizlik alışkanlığının az olduğu, kirli sular, açık tuvaletler, açıkta satılan yiyeceklerin ve sinek, böcek, fare gibi canlıların çok olduğu yerlerde ve genellikle yaz aylarında sık görülürler” şeklinde konuştu.
“İSHAL İÇİN EK SIVI VERİLMESİ ÖNEMLİDİR”
İshal için ek sıvı verilmesi ve beslenmenin sürdürülmesinin çok önemli olduğunu kaydeden Çoban, “Uygun antibiyotik ya da antiparaziter tedavi ile birlikte ağızdan ya da damar yolu ile yeterli sıvı desteği verilerek, sıvı-elektrolit dengesinin düzeltilmesi sağlanır. Antibiyotikler çoğu ishal olgularının tedavisinde etkin değildir. Ender olarak yarar sağlar, bazen de durumu daha da ağırlaştırabilirler. Gereksiz antibiyotik kullanımı bazı patojenlerin direncini arttırabilir” ifadelerini kullandı.
İshalden korunmanın da yollarını sıralayan Çoban, şunları söyledi, “Özellikle yemek öncesi ve sonrası, tuvalet sonrası, bebeklerin beslenmesi ve alt temizliği öncesi ve sonrası muhakkak eller bol su ve sabunla yıkanmalı. Sokakta ya da açıkta satılan ve kaynağı bilinmeyen yiyecekler tüketilmemeli. Besinlerin hazırlanmasında ve saklanmasında gerekli kurallara uyulmalı, besinlerin bozuk olup olmadığı kontrol edilmeli. Özellikle meyve ve sebzeler yenmeden önce temiz su ile iyice yıkanmalı. Su kesintileri sonrasında ilk gelen su mümkünse kullanılmamalı. İçme suyu olarak temiz su kullanılmalı, temizliğinden emin olunmayan sular içilmemeli, şüpheli durumlarda su kaynatılmalı veya filtre edilmelidir. İçme suların temizliği için, kaynatma da çok etkili bir yöntemdir. Suyun kaynamaya başlamasından sonra 20 dakika daha kaynatılması, gerekli temizliği sağlayacaktır. Şebeke suyunun ve gerekiyorsa evlerde, okullarda, işyerlerinde bulunan depolardaki suların kontrolü ve klorlanması yapılmalıdır. Su ve besinler yoluyla bulaşan hastalıklardan korunmanın en etkin yolu, çevre koşullarının düzeltilmesidir. Umuma açık yerlerde (okul gibi) tuvaletler temiz olmalı, mutlaka su ve sabun bulunmalıdır. Yerlerin, tuvaletlerin vs. temizliğinde çamaşır suyu kullanılması (1 ölçü çamaşır suyu ile 9 ölçü suyun karışımı) sağlanmalıdır.”
