Bingöl tarihi yine ilgisizlikten dolayı yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor. Onca tarihi kalıntıların bulunmasına rağmen araştırmaların yapılmaması, akıllarda soru işareti bırakıyor. Yöre halkı, bu tarihi yerin değerlendirmesi gerektiğini belirterek, yetkililerin ilgisiz kalmasından şikayet ediyor. “ Zommo Mağaraları” olarak bilinen taş devrine ait mağaraların koruma altına alınmasını isteyen Kuşburnu Köyü Muhtarı Vahap Görgülü, Bingöl Merkezine 40 kilometre uzaklıkta yer alan köylerinin yakınında bulunan mağaraların incelemesi gerektiğini söyledi. Mağaraların ana yoldan yaklaşık 3 kilometre uzaklıkta bulunduğunu belirten Vahap Görgülü, mağaralara yolun açılması gerektiğini belirtti. Köyün yakınında bulunan mağaraların yöre halkı tarafından “ Zağ Mağaları” olarak anıldığını ifade eden Muhtar Görgülü; “Köylüler arasında bu mağaralar Zağ mağaraları olarak isimlendirilmiş. Tarihi çok eski çağlara dayanıyor” şeklinde konuştu.

Mağaralara ait büyük mezarlık
Eski dönemlerde bu mağaraların çok iyi korunduğunu söyleyen Muhtar Görgülü, “ Taş devrine ait olduğu tahmin edilen bu mağaralar son dönemlere kadar hiç tahrip edilmemişti. Geçen zaman zarfında mağaraları kullanan her dönemin insanları çok iyi korudular. Fakat son zamanlarda define avcıları tarafından çok tahrip edildi. Eskiden toplam 260 odadan oluştuğu söyleniyor. Şimdi sadece 50–60 civarında sağlam bölümler kalmış. Bu mağaraların arkasında büyük bir mezarlık vardır. Bazı mağaralarda da mezar olduğu söyleniyor. Hepsini tahrip ettiler. Define avcılarının önüne geçemiyoruz. Daha önce İl Kültür ve Turizm Müdürlüğüne mağaraların araştırılması ve korunması için defalarca dilekçeler yazdım. Hiç bir sonuç çıkmadı. Bugüne kadar sadece dışarıdan birkaç kişi gelip baktılar. Güvenlik gerekçesi ile aynı gün geri döndüler. Mağaralara sadece uzaktan baktılar. Güvenliğin olmadığını söyleyerek geri gittiler.12 yıldır bu köyün muhtarlığını yapıyorum. Elimden geldiği kadar bu mağaraları korumaya çalıştım. Fakat hazine aramak için gelenler çok zarar vermeye başladılar. Yetkililerden buranın koruma altına alınmasını istiyoruz” dedi.

Mağaraların özellikleri
Köyde bulunan mağaralarda havalandırma sistemleri, mutfak, kiler, soğuk hava depoları, mahsen, gözetleme pencereleri, yazlık ve kışlık odalar, özel erzak depoları, tahrip olmuş sarnıçlar ve mağaraya çıkmak için kullanılan oyuk merdivenler bulunuyor. Kuşburnu köyünde, bir ilköğretim müfettişinin fotoğrafladığı mağaralarda bugüne kadar hiç araştırma yapılmadığı öğrenilirken, doğa şartlarında kaderine terke edilen taş devrine ait onlarca mağara koruma altına alınmadığı için yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor. Köyün 2 kilometre uzağında yer alan mağara dönemi insanlarına ait olan Zommo mağaraları, onlarca farklı bölümlerden oluşuyor. Mağaralarda havalandırma sistemleri, mutfak, kiler, soğuk hava depoları, mahsen, gözetleme pencereleri, yazlık ve kışlık odalar, özel erzak depoları, tahrip olmuş sarnıçlar ve mağaraya çıkmak için kullanılan oyuk merdivenler bulunuyor. Mağaraların 200 metre yakınından geçen çayın, taşımacılık için kullandıkları tahmin edilen dönemin insanları yılın belirli aylarında bu çayda balıkçılık ile uğraştıkları tahmin ediliyor. Düşmanlarından korunmak seçtikleri kaya, bölgenin en hâkim tepelerinden biri olması başka insanlarında yakın bölgelerde yaşadığını kanıtlıyor.

“Kültür Bakanlığı bu mağaraları görmeli”
Mağaranın sit alanı olması için Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kuruluna başvurulması gerektiğini ifade eden vatandaşlar, şunları söylediler: “Burası tarihi eser özellikleri taşıyor. Koruma Kurulu tarafından sonra, tescillenmesi gerekir. Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından da mağarayı turizme kazandırmak için çalışmalar başlatılması gerekir. Burası çok önemli bir turizm potansiyelidir. Bu mağaralar turizm açısından iyi değerlendirmelidir. Buna Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile Valilik ortak çalışmalar yürütmelidir”

Haber;Remzi Budancir (Serbest Gazeteci)

(Haber 7)

Haberin sitemizde yayınlandığı linkler

http://www.bingolonline.com/modules.php?name=News&file=article&sid=20786

http://www.bingolonline.com/modules.php?name=News&file=article&sid=21912