TÜBİTAK'ın 4006 Bilim Fuarı kapsamında ‘Işınla balın şeker oranının belirlenmesi' projesi hazırlayan ve bu projeyle Malatya Bölge yarışmasında ilgi odağı olan ve Türkiye finalini az bir puanla kaçıran Rekabet Kurumu Lisesi öğrencileri, bu projenin desteklenip geliştirilmesi halinde özellikle bal üretiminin yaygın olduğu Bingöl'de önemli katkılar sağlayacağı inancında.
Geçtiğimiz günlerde Bingöl Rekabet Kurumu Anadolu Lisesi'nde okul öğrencilerinin hazırladığı 25 projenin tanıtım fuarında da en fazla dikkat çeken bu projenin detaylarını anlatan öğrencilerden Sebahattin Varhan, balın içinde bulunan sakaroz (şeker) miktarını lazer ışığıyla, yani polarizasyon ile tayin etmeyi başardıklarını belirtti.
Projenin düşük maliyetli ve geliştirilebilir olduğuna dikkat çeken Varhan, bu sayede laboratuvar ortamına ihtiyaç duyulmadan baldaki şeker oranının kolaylıkla tespit edilebileceğini, bunun özellikle tüketiciler açısından önemli olduğunu vurguladı.
Projenin detaylarından da bahseden ve bunu uygulamalı olarak da anlatan Varhan; “Deneyimizde yeşil ışık saçan bir lazer kullandık. Lazer ışığımız önce polorizörden, sonra da analizörden geçer ve ışığı karşıya yansıtır. Daha sonra hazırladığımız yüzde 0,8, yüzde 1,2, yüzde 1,6, yüzde 2, yüzde 4 ve yüzde 6'lık şekerli sularımız var. yüzde 0.8'lik su polarizörle analizör arasındaki ışığın ortasına gelirse ışık tam karşıya yansıyor. Bizim için en önemli olan kısım tamda burası. Analizörü hafifçe döndürüyor ve böylece ışığı maksimum değeri ile minimum, yani en düşük seviyeye getiriyoruz. Biz bunun en düşük seviyesini üç olarak belirledik. Yani yüzde 0,8'lik şekerli suyun dönme açısı üç oldu. Yüze 1,2'lik şekerli suyun dönme açısı da 4 olur. Bunları bir tablo halinde yaptık. Dönme açısına x ekseni, şeker oranına dönme açısına da y ekseni dedik. Ondan sonrada bilgisayarda excell programından yararlandık. Doğrusal bir denklemde y=1,2227.x yani dönme açısı -3,8191 çıktı. Ben bu denklem üzerinden asıl amacıma ulaşabilirim. Eğer ben bu balın dönme açısını bulabilirsem x yerine yazıp cevabını da bulmuş olabilirim. Şimdi analizörü hafifçe döndürüyorum. Analizörün maksimum derecesinden minimum seviyeye getiriyoruz. Biz bunun en düşük 4 ile 5 seviyesinde bulup fakat 4,5 değerini ayarlıyoruz. Bu ayarladığımız 4,5 değerini hazırladığımız denklemde yerine koymaya çalışacağız. Yani y=1,2227. x yani 4,5 oda eşittir -3,8191 oda eşittir 1,2 şeklinde cevabımızı buluyoruz. Peki, bulduğumuz bu sonuç sizce doğru mu? 2012'de yayınlanan Erciyes Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi'nin açıklamasına göre balın ham maddesini oluşturan bileşenlerde sakaroz değeri yüzde 1.31 değerinde olmalı, fakat maksimum ve minimum değerleri ise yüzde 0,1 ile 4,8 arasında. Bizim bulduğumuz yüzde 1,2 yani şeker oranı gayet iyi.”
