Nerede oy kullanacaksınız?

Yaklaşık iki aydır tv ekranlarında, miting meydanlarında süren tartışma ve yarış sandıktan çıkacak sonuçlarla sevinç ve hüzne dönüşecek. 22 Temmuz Pazar günü yapılacak genel seçimlerde ise 699'u bağımsız 7 bin 394 aday yarışacak. 85 seçim bölgesinin bulunduğu seçime toplam 14 siyasi parti katılacak ve 42 milyon 533 bin 41 seçmen, 158 bin 700 sandıkta oy kullanacak.

YSK'nın kesinleşen seçmen listelerine göre, Türkiye'de ortalama 77 bin 333 seçmene bir vekil düşüyor. Ancak milletvekilleri ülke bazında değil, il bazında seçileceği için her bir ilde milletvekiline düşen seçmen sayısı da farklılık gösteriyor. Seçimlerde illerin çıkaracağı milletvekili sayısı ise şöyle olacak:

"Adana: 14, Adıyaman: 5, Afyon: 7, Ağrı: 5, Amasya: 3, Ankara: 29, Antalya: 13, Artvin: 2, Aydın: 8, Balıkesir: 8, Bilecik: 2, Bingöl: 3, Bitlis: 4, Bolu: 3, Burdur: 3, Bursa: 16, Çanakkale: 4, Çankırı: 3, Çorum: 5, Denizli: 7, Diyarbakır: 10, Edirne: 4, Elazığ: 5, Erzincan: 3, Erzurum: 7, Eskişehir: 6, Gaziantep: 10, Giresun: 5, Gümüşhane 2, Hakkari: 3, Hatay 10, Isparta: 5, Mersin: 12, İstanbul: 70, İzmir: 24, Kars: 3, Kastamonu: 4, Kayseri: 8, Kırklareli: 3, Kırşehir: 3, Kocaeli: 9, Konya: 16, Kütahya: 6, Malatya: 7, Manisa: 10, Kahramanmaraş: 8, Mardin: 6, Muğla: 6, Muş: 4, Nevşehir: 3, Niğde: 3, Ordu: 7, Rize: 3, Sakarya: 6, Samsun: 9, Siirt: 3, Sinop: 3, Sivas: 6, Tekirdağ 5, Tokat: 7, Trabzon: 8, Tunceli: 2, Şanlıurfa: 11, Uşak: 3, Van: 7, Yozgat: 6, Zonguldak: 5, Aksaray: 4, Bayburt: 2, Karaman: 3, Kırıkkale: 4, Batman: 4, Şırnak: 3, Bartın: 2, Ardahan: 2, Iğdır: 2, Yalova: 2, Karabük: 3, Kilis: 2, Osmaniye: 4, Düzce: 3."

Vatandaşlar, hangi sandık seçmen listesine yazılmış ise ancak o sandıkta, seçmen bilgi kağıtları ve kimlik belgeleriyle oy kullanabilecek. Kağıdı bulunmayıp kütüğe kayıtlı olanlar, ibraz edecekleri kimlik belgeleriyle (nüfus kağıdı, resmi daireler veya iktisadi devlet teşekküllerince verilen soğuk damgalı kimlik kartı, pasaport, ehliyet, evlenme cüzdanı) oy verebilecekler. Seçmenler, YSK'nın ''www.ysk.gov.tr'' internet sitesinden de hangi sandıkta oy kullanacaklarını öğrenebilecek.

Seçim günü, sandık başına gelen seçmenler, sandık kurulu önüne kurul başkanı tarafından sıra ile birer birer alınacak. Gebeler, hastalar, özürlüler ve yaşlılar sırada bekletilmeden oylarını kullanabilecek. Görme özürlüler, felçliler, elleri eksik olanlar veya bu gibi bedeni aksaklıkları açıkça belli olanlar o seçim çevresi seçmeni olan ve o sırada sandık alanında bulunan akrabalarından birinin, akrabası yoksa diğer herhangi bir seçmenin yardımı ile oylarını kullanabilecek.

Seçmenler, sandık kurulu başkanından alacakları birleşik oy pusulası ve mühürle kapalı oy verme yerine girecekler. Burada oyunu vereceği partinin ambleminin veya bağımsız adayın isminin altındaki yuvarlak içerisine "Evet" veya "Tercih" mührünü basacak, pusulayı zarfa koyarak sandığa atacaklar. Mükerrer oy kullanımını önlemek için oyunu kullanan seçmenin sol işaret parmağı çıkmayan boya ile boyanacak.

Pazar günü ceza infaz kurumları ve tutukevlerine de sandık konulacak. Sandığın konulacağı yer, cezaevi idaresinin de görüşü alınarak, ilgili ilçe seçim kurulu başkanının nezaretinde belirlenecek. Tutuklular, yeterli güvenlik tedbiri alındıktan sonra, ceza infaz kurumları ve tutukevi idaresinin belirleyeceği bir düzen içinde oy kullanacakları sandık bölgesine getirilecek. Tutukluların serbest ve gizlilik içinde oylarını kullanmaları sandık kurulu tarafından sağlanacak.

Oy verme işlemi, Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ve Kilis illerinde 07.00-16.00 saatleri arasında, bu illerin dışındaki illerde ise 08.00-17.00 saatleri arasında yapılacak. Yüksek Seçim Kurulunca belirlenen oy vermenin bitiş saati geldiği halde sandık başında oylarını vermek üzere bekleyen seçmenler varsa, sandık kurulu başkanı bunları saydıktan sonra sıra ile oylarını kullanmalarına izin verecek. Ceza infaz kurumları ve tutukevinde oy verme saat 08.00'de başlayacak ve Yüksek Seçim Kurulunca başka bir süre belirlenmemiş ise saat 17.00'de sona erecek.

Propaganda dönemi, siyasi partilerin radyo ve televizyonda bugün (Cumartesi) yapacakları son konuşmalarla saat 18.00'de sona erecek. Bu saatten oy verme günü olan 22 Temmuz Pazar günü saat 21.00'e kadar yayın yasağı uygulanacak. Pazar günü saat 06.00'dan gece saat 24.00'e kadar, her ne suretle olursa olsun alkollü içki satılmayacak, içkili yerlerde umumi mahallerde alkollü içki verilmeyecek, içilmesi yasak olacak. Oy verme süresince bütün umumi eğlence yerleri kapalı kalacak, eğlence yeri niteliğini taşıyan lokantalarda yalnız yemek verilebilecek. Sabah saat 06.00'dan gece saat 24.00'e kadar, emniyet ve asayişi korumakla görevli olanlardan başka hiçbir kimse silah taşıyamayacak. Oy verme günü saat 18.00'e kadar radyolar ve her türlü yayın organları tarafından seçim ve seçim sonuçları ile ilgili haber, tahmin ve yorum yapılması yasak olacak. Saat 18.00-21.00 arasında radyolarda ve her türlü yayın organlarında ancak Yüksek Seçim Kurulu tarafından seçim ile ilgili olarak verilecek haber ve tebliğler yayınlanabilecek. Saat 21.00'den sonra bütün yayınlar serbest olacak. Ancak Yüksek Seçim Kurulu gerek görmesi halinde saat 21.00'den önce de yayınların serbest bırakılmasına karar verebilecek.

Gümrük kapılarında kullanılan oylar, Türkiye barajında ve her seçim çevresinde etkili olacak. YSK'nın belirlediği esaslara göre, seçim sonuçlarının belirlenmesinden önce Türkiye genelindeki toplam geçerli oylar tespit edilecek. Bu oylara gümrük kapılarında kullanılan toplam geçerli oylar eklenecek. Bu şekilde belirlenecek toplam kullanılan geçerli oy sayısının yüzde 10'unu aşan siyasi partiler, milletvekili çıkarmaya hak kazanacak. Milletvekili çıkarmaya hak kazanan siyasi partilerin belirlenmesinden sonra, gümrük kapılarında kullanılan oylar bu kez her seçim çevresine ayrı ayrı yansıtılacak. Daha sonra partilerin ve bağımsızların seçim çevresinde çıkaracağı milletvekili sayısı hesaplanacak.

Bu hesaplama Milletvekili Seçimi Kanunu'na göre, şöyle yapılacak:

Barajı aşan siyasi partilerin, bir seçim çevresinde aldığı toplam oy, o seçim çevresinin çıkartacağı milletvekili sayısına ulaşılıncaya kadar önce bire, ikiye, üçe, dörde... ayrı ayrı bölünecek. Bu bölme işleminde ortaya çıkan rakamlar ile bağımsız adayların aldıkları oylar büyüklerine göre sıraya dizilecek. Sıralamaya göre milletvekilleri siyasi partiler ve/veya bağımsızlara dağıtılacak. Örneğin, bir seçim çevresi 5 milletvekili çıkaracaksa, bölme sonucu ilk 5 sırada yer alacak siyasi parti adayları ve/veya bağımsızlar milletvekili seçilmiş olacak.

Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun'a göre, oy verme günü seçmenler belirlenen yasaklara uymamaları halinde alacakları cezalar şöyle:
-Haksız oy temin edenlere 1 yıldan 3 yıla hapis cezası,
-Seçmenin oyunu kullanmasına engel olanlara 1 yıldan 4 yıla hapis cezası,
-Sandık başında oy verme yönünden kendisine yükletilen ödevleri ihtara rağmen yapmayan seçmenler 500 liradan bin liraya kadar hafif para cezası,
-Oyunu kullandıktan sonra ihtara rağmen sandık başından ayrılmayan veya herhangi bir müdahale, telkin veya tavsiyede bulunan veya bunlara teşebbüs edenler 3 aydan 1 yıla hapis cezası,
-Oy verme sırasında seçme yeterliği olmadığını bildiği halde oy vermeye teşebbüs edenler veya verenler 2 yıldan 5 yıla hapis cezası,
-Başkasının adını taşıyarak oy vermeye teşebbüs eden veya verenlere 3 yıldan 5 yıla hapis cezası,
-Bir sandıkta oy verdikten sonra başka bir sandıkta oy vermeye teşebbüs eden veya veren kimselere 3 yıldan 5 yıla hapis cezası."

ANKA