Galuppi'nin ‘Miftâhü'l-Fünûn' adlı eseri; Üniversite Rektörü Prof. Dr. İbrahim Çapak, Üniversite Genel Sekreter Vekili Öğretim Görevlisi Mesud Öğmen ve araştırmacı Abdullah Demir tarafından 1861 Haziran/1277 Zilkâde tarihli Takvimhâne-i Âmire baskısı esas alınarak Latin harflerine aktarılarıldı ve notlandırıldı. Eser, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları tarafından okurlarına sunuldu.
“Miftâhu'l-Fünûn'; 9 Takdim Yazısı, 1 Mukaddime ve 6 Makaleden Oluşuyor”
Eserin giriş kısmını yazan ve burada esere dair tanıtıcı bilgiler aktaran Prof. Dr. Çapak, “Miftâhu'l-Fünûn'un altısı Arapça, üçü de Türkçe olan dokuz takriz (takdim yazısı), bir mukaddime ve altı makaleden oluştuğunu belirtti.
Bu ve bunun gibi eserlerin ortaya çıkışında katkısı olan herkese teşekkür ettiğini ifade eden Rektör Çapak, “Türkiye Eserler Kurumu Başkanlığının kurulmasını sağlayan başta Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere bütün devlet büyüklerime müteşekkirim. Kurum, saklı kalan birçok eseri ortaya çıkararak ilim dünyasına büyük katkılar sunmuştur. Bu kurum olmasaydı ilim dünyasında çok değerli olan birçok eser belki de tozlu raflarda kalacaktı” dedi.
İtalyan mantıkçı ve felsefeci Pasquale Galluppi'nin (1770-1846) kaleme aldığı Miftâhü'l-Fünûn'un, modern Batı dillerinden Osmanlı Türkçesi'ne yapılan ilk mantık çevirisi olarak kabul ediliyor. Eserin Çevirmenin kimliği hakkında ihtilaflar bulunmakla birlikte tercüme edenin Çamiç Ohannes Efendi olması kuvvetle muhtemel olarak görülüyor. Eserin iki kez basılması, ayrıca Ahmed Cevdet Paşa da dâhil olmak üzere devrin önde gelen birçok ismince esere takriz yazılması yayımlandığı dönemde eserin ilgi gördüğünü kanıtlar mahiyette olarak öne çıkıyor. Kant'ın ardından, mantığın ana meselelerinden birine dönüşen analitik-sentetik önerme ayrımını, daha genel olarak matematik-mantık ilişkisini belki de ilk defa Osmanlı dünyasına bu açıdan takdim eden metinde görece yalın bir dil kullanılıyor.
Osmanlı Türkçesi'nden Latin harflerine aktarılan ve notlandırılan Pasquale Galluppi'nin ‘Miftâhu'l-Fünûn' eserinin takdim kısmı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yazılırken, giriş kısmı ise Rektör Prof. Dr. İbrahim Çapak tarafından kaleme alındı.
