AB Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu Üyesi Olli Rehn, Türkiye'nin limanlarını Kıbrıs Rum kesimine açmaması durumunda, 6 Aralık'ta AB Konseyi'ne yapacakları öneride, üye devletlerin oy birliğiyle yayınladıkları 21 Eylül 2005 tarihli karşı deklarasyonu dikkate alacaklarını söyledi.

     Avrupa Parlamentosu (AP) Dışişleri Komisyonu Başkanı Elmar Brok tarafından kaleme alınan genişleme stratejisi raporu, Rehn'in de katılımıyla Dışişleri Komisyonu'nda tartışıldı.

     Genişleme konusunda AB'nin yeni bir fikir birliği yakalamasına gerek
olduğunu vurgulayan ve hazmetme kapasitesi tartışmasını genişleme karşıtlığı
olarak kullanılmamasını isteyen Rehn, "Çok ciddi bir durumla karşı karşıyayız.
AB'de genişleme yorgunluğu baş gösterdiğinde Türkiye'deki ulusalcılar,
Sırbistan'daki radikaller ve Rusya'daki Pan-Slavistleri memnun ediyoruz. (AB
kendi içine döndü ve yumuşak gücünü yitirdi) diye seviniyorlar. Genişlemeyi
yeniden canlandırarak bunları üzelim" dedi.

     Hazmetme kapasitesinin coğrafik olmaktan daha çok işlevsel bir kavram
olduğunu vurgulayan Rehn, Fransa ve Holanda'daki referandumlarda yeni anayasanın reddedilmesinin ardından AB'nin yaşadığı kurumsal sorunlarını özellikle gelecek yıl Almanya ve 2008 yılındaki Fransa dönem başkanlıkları sırasında çözebileceğine olan inancını dile getirdi.

     Rehn, Bulgaristan ve Romanya'nın ardından yeni üyelerin katılımı için AB'nin
anayasa sorununu aşması gerektiğine dikkat çekerek, sorunun Hırvatistan'ın
muhtemel üyeliğinden önce çözülememesi için hiçbir neden görmediğini ifade etti.

     -TCK 301'İNCİ MADDE-

     Türkiye konusunun ise AB açısından "daha uzun ve meydan okuyucu" olduğunu kaydeden Rehn, "Türkiye'nin refom sürecinden geriye döndüğü iddiaları gerçek değil. Sadece geçen yıla göre reformların hızı yavaşladı. Fakat son olarak TBMM'de görüşülmesi süren 9. reform paketiyle çalışmalar yeniden başlatıldı. Örneğin dini vakıflarla ilgili yasa geçen hafta kabul edildi ve Ombudsmanlık müessesesini getiren yasa birkaç hafta önce onaylanmıştı" diye konuştu.

     Türkiye'nin özellikle ifade özgürlüğü alanında yeni reformlara ihtiyaç
duyduğunu dile getiren Rehn, 301'inci maddenin değiştirilmesi için Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın sivil toplum örgütlerinden öneri getirmelerini istemesini övdü.

     Rehn, "Eğer sonuçta sivil toplum örgütleri arasında fikir birliği
sağlanamazsa, hükümetin sorumluluğu alarak meşhur 301'inci maddenin
değiştirilmesini gecikmeksizin 9. reform paketine ilave etmesini bekliyoruz"
dedi.

     -KIBRIS-

     Türkiye'nin ulaşım kısıtlamaları dahil Ankara Protokolü'nü ayrım yapmadan
uygulamasını ve malların serbest dolaşımı üzerindeki engelleri kaldırmasını
beklediklerini bildiren Rehn, bunun olmaması durumunda Aralık ayındaki AB Genel İşler ve Dış İlişkiler Konseyi'ne (AB Dışişleri Bakanları toplantısı) gerekli
önerileri yapacaklarını anımsattı.

     Mevcut tıkanıklığın aşılması için AB Dönem Başkanı Finlandiya'nın
Türkiye'nin limanlarını açmasınını kolaylaştırmak için gösterdiği yoğun
diplomatik çabayı desteklediklerini kaydeden Rehn, "Türkiye'nin (limanlarını ve
havaalanlarını Rum kesimine açması) yükümlülükleriyle bağlantı kurmadan, paralel şekilde Finlandiya dönem başkanlığı bir diğer tıkanıklığa çözüm arıyor. Haziran 2004'teki öneriler doğrultusunda Kıbrıs Türk Toplumuyla (KKTC) AB arasındaki doğrudan ticareti başlatmak istiyor. Hepimiz enerjimizi bu çabalarda yoğunlaştırmalıyız" dedi.

     Rehn, aldığı bilgiye göre Başbakan Erdoğan'ın AB'nin limanların açılması
konusunda "şantaj" yaptığından bahsettiğini kaydederek "Şantaj ve kırmızı
çizgilerden değil, kazan-kazandan bahsedelim. Finlandiya'nın girişimi Kıbrıs'taki her iki toplumun ve ilgili tüm tarafların çıkarınadır" şeklinde konuştu.

Türkiye'nin Kıbrıs'ta BM önderliğinde kapsamlı çözümü desteklemeye devam
ettiğini vurgulayan Rehn, BM Genel Sekreter Yardımcısı İbrahim Gambari'nin cuma günü Ada'daki her iki toplumun liderine gönderdiği mektupta yetersiz ilerlemeden memnuniyetsizliğini ortaya koyduğunu, kendisinin de bunu paylaştığını belirterek sözlerini şöyle sürdürdü:
     "Her iki toplumun liderlerine Gambari'nin önerilerine olumlu ve yapıcı tepki
vermeleri çağrısında bulunuyorum. Aralık ayındaki AB Zirvesi'nde BM önderliğinde kapsamlı çözüm için müzakerelerin yeniden başlatılması çağrısı yapılmalıdır. Avrupa topraklarında 40 yıldır süren sorunu sona erdirecek Ada'nın yeniden birleştirilmesi, AB'nin çıkarınadır. Barış, uzlaşma ve insan hakları temelleri üzerine kurulan AB içinde böyle bir bölünme kabul edilemez.''

     -"KARŞI DEKLARASYONA BAKACAĞIZ"-

     Rehn, "Türkiye'nin limanlarını açmaması durumunda AB Komisyonu olarak
yapacakları önerinin" sorulması üzerine "üye devletlerin oy birliğiyle yayınlanan
21 Eylül 2005 tarihli karşı deklarasyonun referans alınacağını" bildirdi.

     Deklarasyonun iki unsurunun bulunduğuna dikkat çeken Rehn, bunları "(Gümrük Birliği'yle) ilgili fasıllarda müzakerelerin açılmasının Türkiye'nin AB'ye karşı yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olması ve yükümlülüklerin tam olarak yerine getirilmesinde başarısızlığın tüm müzakere sürecini etkilemesiyle", "Türkiye ve tüm AB üyeleri arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi" şeklinde sıraladı.

     Rehn, Türkiye ile müzakerelerin tıkanmasının AB'nin çıkarına olmadığını
sözlerine ekledi.

0