Şeyh Said'e ait olduğu mektubun baş kısmında” imza ve tarihsiz” olduğu ifadesine yer verilmiştir. Fakat Şeyh Said, Milli Aşireti Reisi Halil Ağa'ya göndermiş olduğu mektubda kiyam hareketinin 18. Günü olduğu ifade etmektedir. Ayaklanma hareketi ise Piran'da 14 Şubat 1925'de başlamıştır. Bu günü esas aldığımızda Şey Said 3 Mart 1925'de bu yazıyı Milli Aşireti Reisi Halil Bey'e gönderdiği ortaya çıkmaktadır.

Bu mektubu yayınlamamızın maksadı Şeyh Said hareketi hakkında değişik sözler dolaşmaktadır kimisi bir Kürt hareketi olarak yansıtmakta kimisi de “Şeriat-ı Muhammediye'nin ihyası ve ilayı kelimetüllah'ın” yeryüzünde yücelmesi için hareket ettiğini ifade etmektedirler.

“Şeyh Said muhakeme edilirken sorgulamasında; amacınızın asıl maksadı din, şeriʻat, hilâfet, saltanat perdesi altında “Kürdistan” bağımsızlık ve egemenliğini sağlamak olduğunu. ifade edilmiştir. Ayrıca Mahkeme Hakimi Mazhar Müfid, Ali Saib, ve Lütfi Müfid beyler Erzurum'un Hınıs kasabasında mükîm atmış bir yaşında olan Şeyh Said'e şöyle bir soru yöneltmişlerdir.

“Güya dini ve şerʻî fakat herhalde müstakil bir Kürdistan Hükümeti teşkîl ve te'sis eylemek maksadiyle Hükümet-i Cumhuriye aleyhine fiʻilen ve müsallahan kiyam ettiniz” iddia ederek sorgulamasına başlamışlardır.”

Mahkeme Reisi:

“Soru: İsyan harekâtını siz nasıl tasavvur ettidiniz nasıl buldunuz sizi teşvik eden saik neydi veyahud ilhammı vâkiʻ odu?

Cevap: Haşa ilhâm vâkiʻ olmadı kitablarda gördük ki imâm-ı vakt şerîʻatın ahkâmını icra etmezse üzerine kiyâm vâcibidir. Hükümete şerîʻat meselesini anlatmak istedik hiç olmazsa bir kısmının icrâsını taleb edecekdik. Allah ü Teʻâlanın kaderi beni işe düşürdü içine düştüm bir daha çıkamadım.”

Soru: Süvari Kaymakamı Cemil Beyʹe ve Mürsel Paşaʹya hitaben mektup yazmışsınız?

Cevap: Maksadım şeriʻat olduğunu el biriliği ile bu dinin ihyasına çalışmak maksadıyla yazdım. Diye mahkeme reislerine şu minval üzere ifade verir.

Şeyh Said'in ayaklanma hareketiyle ilgil arapça olarak yazdığı mektubda gaye ve hedeflerini ayrıntılı bir şekilde anlatmakta ve neden böyle bir ayaklanma hareketine giriştiğine dair bilgi vermektedir.

Şey Said'in, Milli Aşireti Reisi Halil Bey'e gönderdiği mektupta ayaklanma hareketinin sebeplerini maddeler halinde saymakta ve bu kiyam hareketiyle ilgili ayrıntılı izahatta bulunmaktadır.Mektubun arapça metni ve çevisini birlikte aşağıda verilmiştir.

“[Her şeye gücü yeten], Kadir Mevla'nın yardımına muhtaç fakir kulu Muhammed Said bin Şeyh Mahmud bin Şeyh Ali el-Halidî el-Meyâlevi'den; ferasetli, soylu, kerem sahibi sevgili merhum Büyük Emir Milli Aşireti Reisi İbrahim Paşa Hazretleri'in oğlu Emir Halil Bey Hazretleri'ne beyanımdır. Aynı zamanda Müslüman aşiret ve kabilelerin son sığınağısınız. Cenabı Allah ins ve cin efendisi, Peygamberimiz hürmetine sizleri her iki cihanda bahtiyar eylesin ve kemal derecelerine erdirsin.

Cenabı Allah'tan niyazımız budur ki: Sizlere dini ve dünyevi afiyeti ihsan eylesin, geleceğe tam yönelmeyi lûtfetsin. Sizlere selam ediyor ve sizlerden hayırlı işler bekliyoruz. Bizlere ve sizlere şer'i vecibe olan bu sözleri açıklıyorum:

- Mevcut hükümet İslami hilafeti kaldırmıştır.

- Saltanat ailesini kadim yerinden sürgün edip mülk ve arazilerini ve bazı mallarını müsadere yoluyla almıştır.

- Şeyhul İslamlık müessesini kaldırılmıştır.

- İlim medreseleri kapatılmıştır.

- Vakıf müesseselerinin emlak ve mal varlıklarını Küfür yuvası ola Maarif Nezareti'ne devretmiştir.

- Kadınların tesettürü kaldırılmıştır.

- Zina mubah hale getirilmiştir.

- Alkollü içecekler serbest edilmiştir.

- Kadınların yabancı erkeklerle dans etmelerine müsaade etmiştir.

- Bunlar için özel ve geniş mekânlar; dans salonu, tiyatrohane, sinemahane, barhane ve umumhane gibi yerler yapılmıştır.

- Allah'ın ve peygamberimizin dini olan İslam dinimizle alay edilmektedir.

- Şer'i hükümler ve isimleri tahkir edilmiştir.

- İslami simgeler değiştirilip İslam'ın esasları yerinden oynatılmıştır.

- Sonuç olarak dine ve dindarlara karşı savaş ilan edilmiştir.

- Bitlis'te Özel Divan'ı Harp Mahkemesi kurulmuştur.

- Miralay Cibranlı Halit Bey, Huveytili Hacı Musa Bey, Bitlis eskimebʻusu Yusuf Ziya ve damadı ile iki kardeşi, Hasananlı Fethullah'ın oğlu, Zırikanlı Kerem Efendiler tutuklanmıştır.

Allah-u Teala'ya ahdim budur ki gücüm ve kuvvetim yettiği kadarıyla din ve şeriatın ve şeriatın sahibi olan Allah'ın yardımı ve kuvvetiyle iki intikamdan birini yani din ve şeriatta yapılan tahribatın intikamını alacağım. Ayaklanma hareketinin on sekizinci günündeyiz. Genç ve Muş vilayetleri, Çapakçur, Palu, Varto, Malazgirt, Göynük, Kiğı (büyük bölümü), Lice (tamamı), Hani, Eğil, Maden, Osmaniye (Ergani'nin eski ismi), Harput kazaları Allah'ın izniyle işgalimiz altındadır.

Şu ana kadar aramızda savaş devam ediyor, onlardan beş yüz piyade ve süvari esir olarak elimizdedir. Dört top ve birkaç mitralyöz (makinalı tüfek) ganimet olarak almış bulunmaktayız.

Himmetlerinizden yardım talebimiz budur ki: Bütün aşiretinize bildiriniz ki büyük kalabalıkla Diyarbakır'a doğru gelsinler, sizin güçlü gelişinizi şiddetle bekliyoruz. En seri şekilde saʻadet ve afiyetle Diyarbakır etrafını kuşatmanız matlubumuzdur.”