Taraftarların yol açtığı saha olayları veya devamlılık arz eden küfürlü tezahüratlar, geçtiğimiz ağustos ayına kadar direkt seyircisiz maç anlamına geliyordu. Ancak Futbol Federasyonu'nun talimatlarda yaptığı değişiklikle bu ceza uygulanamaz hale geldi. Ligin ilk yarısında hiçbir takıma seyircisiz oynama cezası verilmedi.
Turkcell Süper Lig'de maçların seyircisiz oynanması çok anormal görülmüyor. Zira taraftarların yol açtığı saha olayları veya küfür sebebiyle Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu (PFDK), birçok karşılaşmanın seyircisiz yapılmasına hükmediyor. Ancak 2008-09 sezonunun başında disiplin talimatının değiştirilmesi cezaların bıçak gibi kesilmesine yol açtı. 16. hafta karşılaşmalarıyla ilk yarısı tamamlanan sezonda sadece 1 maçta tribünler boş bırakıldı. Üstelik ligin 2. haftasında Bursa Atatürk Stadı'nın ev sahipliği yaptığı Bursaspor-Gençlerbirliği müsabakası bu sezon değil, geçtiğimiz yıl yaşanan saha olayları yüzünden seyirciden yoksun kaldı. Yani para cezalarının artırıldığı yeni talimata göre şu ana kadar hiçbir takım seyircisiz oynama cezasına çarptırılmadı.
2007-08 sezonunun ilk yarısında 11, toplamda 14 karşılaşma seyircisiz oynanmıştı. G.Saray 6 (5'i bir öncesi sezondan sarkan ceza), Trabzonspor 5, Bursaspor 2, Beşiktaş da 1 maçını seyircisinden yoksun yapmıştı. G.Saray'ın cezasından ötürü Beşiktaş maçında tribünler boş kalmış ve Türk futbol tarihinde ilk kez bir derbiyi taraftarlar statta izleyememişti. 2006-07'de ise ilk yarıda 5, 2. yarıda 6 olmak üzere 11 maç boş tribünlere oynanmıştı.
Türkiye Futbol Federasyonu (TFF), geçtiğimiz ağustos ayında kulüplerin seyircisiz oynama cezası almasını güçleştiren bir değişiklik yaptı. Stadyumlarda toplu olarak ve devamlılık arz eden şekilde, söz veya hareketlerle ya da pankart ve benzeri araçlar ile aşağılayıcı, tahrik veya taciz edici nitelikte tezahüratta bulunulması geçmiş sezonlarda direkt seyircisiz maç anlamına geliyordu. Şimdi ilk olayda para cezası uygun görülüyor. Yeni talimatlara göre cezanın oluşmasını sağlayan ilk ihlalde sorumlu kulübe 40 binden 80 bine, ikincide 80 binden 160 bine, üçüncüde 160 binden 320 bin liraya kadar para cezası veriliyor.
Statlarda yaşanan olaylardan sorumlu kulübe yasaklar sezon içerisinde 4. kez ihlal edilirse seyircisiz oynama ve aynı zamanda para cezası verilebiliyor. Devam eden ihlallerde para cezası üst sınıra doğru tırmanıyor. Ta ki yasaklar aynı sezon içerisinde yedinci kez tekrar olursa iki müsabakayı seyircisiz oynama cezası ve para cezalarının üst sınırı kadar para cezası ortaya çıkıyor. Bahse konu olaylarda ırkçılık içeren durumlar varsa seyircisiz oynama cezası için tekrar beklenmiyor. Eğer 3 defa ırkçılık yapılırsa üç puan indirme cezası gündeme geliyor. Kulüplerin bu cezalardan kurtulmasının da tek bir yolu bulunuyor. İhlallerin önlenmesi için azami gayreti gösterdiğini veya olayların üçüncü kişilerce kötü niyetli olarak gerçekleştirildiğini yeterli ve inandırıcı kanıtlarla ispat eden kulüp ceza almıyor.
Merhum Hasan Doğan çözüm arıyordu
Statta olaylar çıkması, kötü tezahürat, sahaya yabancı madde atılması, tribünden atlayıp yeşil çimlerde koşuşturma gibi yanlış eylemlere başvurulması, haliyle cezaların kaçınılmaz olmasına yol açıyor. Ama her ne olursa olsun seyircisiz maçların, futbolun cazibesini öldürdüğü su götürmez bir gerçek. Bir başka olumsuz yönü de kulüplerin kasasına giren seyirci hasılatına darbe vurması. Futbolseverlerin tepkisini çeken ama alternatifi bulunamadığından tüm çelişki ve tartışmalara rağmen uygulanmaya devam eden seyircisiz oynama cezaları konusunda TFF'nin eski başkanı merhum Hasan Doğan, birtakım çalışmalar hazırlatıyordu. Seyircisiz maçlardan hiç keyif almadığını belirten Doğan, "Kurullar ellerindeki talimatlar gereği, yönetmenlikler gereği ne yazıyorsa onu uygularlar. Dolayısıyla cezaların uygulanması gerek. Bu ceza uygulamasında, seyircisiz maçlar yerine bayan seyircilerin olduğu karşılaşmaların oynanabilirliği konusunda arkadaşlarımız çalışmalarını sürdürüyor. Açıklayacağımız yeni statülerde bunları göreceğiz." diyerek konuya yaklaşımını belli etmişti.
Statlar bayanlarla dolacaktı
Birkaç yıl önce seyircisiz maçlar yine gündeme gelmiş ve TBMM'de de tartışılmıştı. Seyircisiz oynanmasına karar verilen maçlara, kadınlar ile 11 yaşını doldurmamış çocukların alınmasını öngören kanun teklifi TBMM'de görüşülmüştü. Teklifin gerekçesinde, seyircisiz oynama cezasının, kötü ve çirkin tezahüratı önlemek amacıyla verildiği hatırlatılarak, bu cezanın caydırıcı olmadığı ve kamuoyunda çok tartışıldığı kaydedilmişti. Seyir malzemesi olan futbol maçlarının, seyircisiz oynanmasının oyunun kendi mantığı ile çeliştiği ifade edilen gerekçede, şu görüşlere yer verilmişti: "Futbol seyircisi profili değerlendirildiğinde, kötü ve çirkin tezahüratın erkek seyirciler tarafından yapıldığı, bayanların açık alanlarda kötü ve çirkin sözler kullanmaktan kaçındıkları tespit edilecektir. Cezanın amacı kötü tezahürat yapanların tribünlerden uzaklaştırılması olduğuna göre, bu cezanın erkeklerle sınırlı tutulması, cezanın amacına aykırı düşmeyecektir. Bu nedenle müsabakanın bayanlara ücretli olarak açılması beklenen yararı sağlamayacaktır. Bayanların bakıma muhtaç erkek çocuklarının da maçlara girmesinin serbest bırakılması, maçlara olan ilginin yükselmesi ve özellikle de bayan ve çocukların sosyalleşmesi bakımından yararlı olacaktır." Ne var ki bu çabaların tümü sonuçsuz kaldı. TFF'nin seyircisiz oynama yerine para cezalarını yükseltmesi de kısa vadede bir çözüm gibi sunuldu.
Maçların seyircisiz oynanır hale gelmesi ise 2000'li yıllardan sonra daha çok yaşanır oldu. Aslında 1970'lerde seyircisiz oynanan maçlar vardı. Fakat deplasman kültürünün yavaş yavaş ivme kazandığı 1980 sonrası tribün olaylarında artış görüldü. Bu tablo taraftarın tribüne alınmaması sonucunu doğurdu. Örneğin 1986-87'de Trabzon-Samsun maçında olay çıkmıştı. Trabzonspor'un Avni Aker Stadı'nda yapacağı ilk lig maçını seyircisiz oynama kararı alınmıştı. 1994-95 sezonunda da Kocaeli'nde oynanan Kocaelispor-Samsunspor Türkiye Kupası çeyrek final rövanş maçında seyircilerin sürekli küfür etmesi nedeniyle hakem Serdar Çakman oyunu tatil etmiş, federasyon maçın tekrarını seyircisiz oynatmıştı.
Kulüpler bir türlü ders almıyor
Ahmet Çakır (Spor yazarı): Seyircisiz oynama cezasının içinden çıkılamayınca en başa dönüldü. Ancak bunun için kimseyi eleştiremeyiz. Çünkü seyircisiz oynama cezası hiçbir yarar sağlamadı. Tam tersine futbola zarar verdi. Ne kulüpler ne de taraftarlar bu tür cezalardan ders alıyor. Hiç değilse futbolu kurtarabilmek adına para cezasına yönelmek daha mantıklı bir çözümdü. Federasyon da zaten onu yaptı. Fakat bütün yapılanları bir arada düşündüğünüzde yapbozdan öteye geçemedik. Ve şark usulü bir çözüme razı olduk.
Cezaların kaldırılması yanlış
Ömer Üründül (Spor yazarı): Tabii ki maçların seyircisiz oynanması tasvip edilecek bir şey değil. Ama bilhassa küfürlü tezahürata karşı verilen ve bizim en büyük sorunlarımızdan biri olan seyircisiz oynama cezaları gün geçtikçe daha da caydırıcı olmaya başlamıştı. Ancak maça gideni de, oynayan futbolcuyu da, evinden seyrendeleri de son derece rahatsız eden seyircisiz oynama cezasının kalkmasıyla bu konu tekrardan bütün çıplaklığıyla gündeme geldi. Açıkçası cezaların kaldırılmasına karşıydım.
Zaman
