Adalet Bakanlığı, çocuk yaşta suça karışan bireylerin mevcut ceza sistemi dışına çıkarılarak rehabilite edilmesini amaçlayan yeni bir model için çalışma başlattı.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Suça Sürüklenen Çocukları Araştırma Komisyonu'nda detayları paylaşılan “Diversiyon” modeli, çocuğun mahkeme sürecine girmeden eğitim ve denetim programına alınmasını öngörüyor.

Sistemde, belirlenen kurallara uyan çocuğun dosyası adli sicile işlenmeden kapatılıyor. Yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde ise dava süreci başlatılıyor.

Çocuk ve Aile Birlikte Sorumlu

Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Daire Başkanı Meral Gökkaya, modelde sadece çocuğun değil ailenin de sorumluluk üstlendiğini belirtti.

Diversiyon kapsamında çocuklar; yazılı ve sözlü uyarılar, eğitim programları ve alternatif takip yöntemleriyle izlenecek. Amaç, çocuğun “suçlu kimliği” ile damgalanmasının önüne geçmek.

Gökkaya, çocukların ceza infaz kurumuna konulmasının her zaman caydırıcı olmadığını ifade ederek, sistemin rehabilitasyon odaklı olduğunu vurguladı.

16 Ülkede Uygulanıyor

İngiltere, Almanya, Hollanda ve İtalya başta olmak üzere 16 ülkede uygulanan model; cezalandırma yerine eğitim, erken müdahale ve sosyal destek yaklaşımını benimsiyor.

Birleşik Krallık'ta gençlik ekipleri sosyal hizmet, psikoloji ve eğitim uzmanlarıyla süreci yürütürken; Almanya'da Gençlik Mahkemeleri Kanunu çerçevesinde eğitici tedbirler ön planda tutuluyor. İskandinav ülkelerinde ise rehabilitasyon temelli sistemler uzun süredir uygulanıyor.

Türkiye'de Tutar mı?

Diversiyon modeli, uluslararası örneklerde başarılı sonuçlar üretmiş olsa da Türkiye'deki sosyal yapı ve aile dinamikleri açısından nasıl işleyeceği tartışılıyor.

Türkiye'de aile yapısının güçlü olmasına rağmen, bazı durumlarda ailelerin çocuk üzerindeki denetim ve rehberlik rolünü yeterince yerine getirememesi, modelin uygulanabilirliği konusunda soru işaretleri doğuruyor.

Öte yandan sosyal medya, dijital platformlar ve bazı televizyon yapımlarında yer alan şiddet ve suçu özendirici içeriklerin gençler üzerindeki etkisi de göz ardı edilmiyor.

Uzmanlar, rehabilitasyon odaklı sistemlerin etkili olabilmesi için güçlü bir denetim mekanizması, aile eğitimi ve sosyal destek altyapısının şart olduğuna dikkat çekiyor.

“Hukukun Sert Yüzü Olmadan Suç Azalır mı?”

Kamuoyunda dile getirilen bir diğer görüş ise, hukukun caydırıcı yönünün zayıflatılmasının suçu azaltmak yerine artırabileceği yönünde.

Bazı değerlendirmelerde, cezanın tamamen geri planda kalmasının gençler üzerinde “cezasızlık algısı” oluşturabileceği ifade ediliyor. Bu nedenle modelin, rehabilitasyon ile caydırıcılık arasında dengeli bir yapıya kavuşturulması gerektiği belirtiliyor.

Dengeli Bir Sistem Şart

Diversiyon modeli, doğru uygulanması halinde çocukların cezaevi ortamına girmeden topluma kazandırılmasını sağlayabilecek önemli bir adım olarak görülüyor. Ancak Türkiye'nin sosyokültürel yapısı, aile tutumları ve gençler üzerindeki medya etkisi dikkate alındığında, sistemin sıkı takip ve güçlü hukuki çerçeveyle desteklenmesi gerektiği değerlendiriliyor.

Yeni modelin yasalaşma ve uygulama süreci, önümüzdeki dönemde kamuoyunda daha geniş şekilde tartışılacağa benziyor.

0