Türkiye'de 1980'li yıllardan itibaren etkili olan neo-liberal politikalar en çok ulusal ve uluslararası firmalara yaradı. Bu tarihten itibaren büyük kentlerden başlayarak küçük illere doğru genişleyen süper marketler zinciri, yıllar içerisinde mahalle bakkalları ve ardından tüm sektörlerdeki küçük esnafı bitirme noktasına getirdi.
İNDİRİM TUZAKLARI
Çoğu ulusal ağa sahip yabancı orijinli firmalar, ‘indirim günleri', ‘halk günleri', ‘özel indirimler' ‘fırsat günleri' gibi sloganlarla yürüttükleri profesyonel reklam avcılığıyla halkı kendine doğru çekti. Halk indirim tuzaklarına sürüklenirken, küçük çaplı esnaf bundan kötü yönde etkilenmeye başladı. Küçük işletmelerle yüzlerce aileye geçim sağlayan esnaf kara kara düşünmeye başlarken, süper marketler elde ettikleri kâr oranlarıyla büyük şehirlerde yatırım yapmanın hesabını yapıyor.
KÜÇÜK ESNAF ERİYOR
Firmaların yarattığı esnaf tahribatına ilişkin görüştüğümüz Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanı Yılmaz Çapak, 2013 yılında kayıtlı olan aktif üye sayısının 6 bin 955 olduğunu, bu sayının 2014 yılında 4 bin 24, 2015 Ocak ayı itibariyle de 4 bin 173 olduğunu söyledi. Oda'ya bugüne kadar kayıt yapan üye sayısının ulaştığı rakamın 14 bin 785 olduğunu belirten Çapak: “Büyük marketlerin Bingöl'e ciddi bir zararı var. İnsanlarımız bilinçsiz bir şekilde tüketim yapıyor. Buda ekonomik olarak Bingöl insanını olumsuz etkiliyor. İhtiyaç olduğu zaman her bölgede birer tane açılabilir ancak bunun yasal yolları var. Bingöl'de alışveriş merkezi yok. Ancak her bölgede 10 tane marketin açılması çok yanlış. Bu küçük esnafa zarar veriyor. Bunun en somut örneği bizim oda sayımız birkaç yıl önce 23 iken şimdi 7'e düştü” dedi.
“MİLYONLARCA PARAYI DIŞARI AKITIYORLAR”
Bingöl Ticaret ve Sanayi Odası (Bingöl TSO) Başkanı Erkan Çalbay ise: “Her bölgede birden fazla ulusal ölçeğe sahip marketlerin birden fazla sayıda açılması ciddi sıkıntılara neden oluyor. Özellikle bizim gibi sanayisi olmayan, tamamen memur maaşına endeksli ve ekonomik kaygıları olan bir il için büyük bir sorun. Dışarıdan gelip buradan milyonlarca parayı dışarı akıtıyorlar ve istihdamda sağlamıyorlar. En fazla 3-5 kişiye istihdam sağlıyorlar. Bundan hal esnafı etkileniyor, toptancı esnafı etkileniyor. Sadece küçük bakkallar veya marketler değil, bütün esnaflar etkileniyor. Bu sorunlar birikince il olmayınca istihdam sağlayamıyor. Toptancı nasıl istihdam sağlasın? 20 kişi çalıştıracağına 5 kişi çalıştıracak. Hatta bazıları konfeksiyon ürünleri dahi satıyor. Bu sonuç itibariyle hepimizi etkiliyor. Bingöl'ün geneline kadar etkili oluyor” şeklinde konuştu.
