Cemal Demir'in haberi - New York

İsrail Meclisi Knesset'te komisyondan geçen ve kimin Yahudi sayılıp sayılmayacağı yetki tekelini, Ortodoks Yahudiliğin kontrolündeki İsrail Başhahamlığına veren yasa tasarısı, güçlü Amerikan Yahudi topumlumu ile İsrail arasında daha önce benzeri görülmemiş yoğunlukta bir krize yol açtı.

Amerikan Yahudi liderlerinden oluşan bir grup apar topar İsrail'e giderek yasa aleyhine görüşmelerde bulunurken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da, tartışmalı yasanın, Yahudileri ikiye bölebileceği uyarısında bulundu ve yasayı engellemeye çalışacağını söyledi. Ancak, Netanyahu'nun, koalisyonunun devamı için, yasa tasarısının arkasındaki Israel Beitenu partisinin desteğine ihtiyacı var.

Yahudilik içi büyük krizi gündemine taşıyan NPR radyosu, ‘'eğer ABD Yahudi toplumunun önde gelenleri acil toplantı için apar topar İsrail'e gidiyorsa, durum ciddi demektir'' yorumunda bulundu.

Knesett'te komisyonda kabul edilerek genel kurula sevkedilen yasa tasarısı, Yahudiliğe kabul yetkisini, İsrail resmi Başhahamlığına veriyor. İsrail Başhahamlığı ise, Ortodoks Yahudiliğin kontrolünde.

İsrail ve Amerika Yahudi toplumları arasında radikal bir fay hattı zaten bulunuyor. Yahudi toplumunda günümüzde 3 ana dini grup oluşmuş durumda. Ortodokslar, muhafazakarlar ve reformistler. Politik, finansal ve sosyal güçleriyle İsrail'in dünyada bel kemiği olan Amerikan Yahudilerinin büyük bölümü, dini kurallarda ılımlı yaklaşımları ile bilinen muhafazakar Yahudiliğe ya da reformist Yahudiliğe müntesipler. İsrail'de ise Ortodoks Yahudilik, başta Başhahamlık makamı olmak üzere nerdeyse bütün sosyal hayatı kontrolü altında tutuyor.

‘'Yasa, ABD Yahudilerine İsrail'de yeriniz yok mesajı''

İsrail'e görüşmeye giden grupta bulunan Reformist Siyonistler Birliği Direktörü Haham Daniel Allen, NPR Radyosuna yaptığı açıklamada, ‘'İsrail ve ABD Yahudileri arasına hizipçilik girsin istemeyiz. Ancak bu yasa geçerse, bu ABD Yahudilerine İsrail'de bir yeriniz yok mesajı olacak ve bu bizim için kabul edilemez.'' diye konuştu.

Amerika yahudi gruplarının büyük bölümün yasa tasarısı nedeniyle gergin olduğunu söyleyen Allen, ‘'Knesset bu yasayla Yahudilik içinde ikinci sınıf yaratıyor'' dedi.

ABD Yahudi Federasyonu Başkanı Jerry Silverman ise, BBC'ye yaptığı açıklamada, ‘' 'Bu çizgiyi aşan kesinlikle ama kesinlikle bölücü bir yasa. Bir kenara oturup olmasına müsaade edemeyeceğimiz ve etmeyeceğimiz bir şey'' diyerek kararlı tepkisini ortaya koydu.

Yasa tasarısını hazırlayan isim ise İsrail'deki yüzbinlerce Yahudi göçmenin haklarını savunan Israel Beitenu partisi milletvekili David Rotem. Bu göçmenlerin büyük bölümü eski Rus Cumhuriyetlerinden İsrail'e göçenlerden oluşuyor. İsrail'de resmen Yahudi olarak onaylanmayı bekliyorlar. Yahudiliğin onaylanması süreci yıllar alıyor ve binlerce dolara mal oluyor. Yahudiliğe geçişe onay verebilen Ortodoks ve ultraortodoks hahamlık mahkemeleri arasındaki rekabetten dolayı, birinin onayladığı Yahudiliği diğer iptal edebiliyor. Rotem, yasa geçerse, belediye hahamlıklarının da başhahamlığın denetiminde Yahudiliğe geçiş onayı verebileceğini, bunun da yüzbinlerce kişi için uzun ve zahmetli süreci kısaltacağını kaydediyor.

‘'Amerikan Yahudilerinin güçlerini kullanarak İsrail'in içişlerine karışmasından rahatsızım''

Rotem, ‘'400 bini aşkın göçmenin, İsrail ordusunda askerlik yapmalarına rağmen, Yahudi şeriatına göre yahudi olarak henüz onaylanmadılar ve bu yasaya sebepsiz yere karşı çıkan Reform ve muhafazakar Yahudilik gruplarının elinde adeta rehine olarak kalmış durumdalar'' diye savunuyor tasarıyı. ‘'Amerikan Yahudilerinin güçlerini kullanarak İsrail içişlerine karışmasından rahatsız olduğunu da'' söyleyen Rotem, ‘'Onlarla konuşmayı isterim. Ama rehine olmaya istekli değilim Tehdit edilmeye razı değilim. Şantaj yapılmasına razı değilim.'' şeklinde konuştu.

Komiteden geçen yasa tasarısının, Knesset'in yaz tatiline gireceği bu hafta sonundan önce genel kurulda ele alınıp alınmayacağı ise henüz netleşmedi.