KİM KİMDİR FİRMA REHBERİ Hemen Üye Ol Üye Girşi
Uye Girişi
Giriş
Beni Hatırla
Yeni Üye Kayıt
Haber sitemizin aktivitelerinden yararlanmak için üyelik başvuru yapın.
Hemen Üye Olun
Uye Hizmetleri
 
17 Kasım 2026 Salı

Zazaca haber tekniklerini yazdı

Bingöl Haber 12 Gazetesi Muhabiri Yunus Boztimur, Haber yazma tekniğinde önemli bir yere sahip olan “5N 1K” formülü ilk defa Kürtçe'nin Zaza'ca lehçesinde yazdı.

Zazaca haber tekniklerini yazdı
06 TEMMUZ 2010 SALI 08:26
0
2939
0
AA aa
Zazaca lehçesinde haber öğelerinin ilk defa yazıldığını belirten Yunus Boztimur, bu lehçede haber dilinin yaygın olmaması ve akademik olarak herhangi bir çalışmanın yapılmamasından ötürü haber öğelerin Zaca'ca da yazılamadığına dikkat çekti. Zaza'ca lehçesinin haberleşme alanında çok dar bir yere sahip olduğunu ifade eden Boztimur,5N'nin Zazaca da 5-Ç şeklinde olduğunu 1-K'nın ise aynı harfle karşılandığını söyledi.

Haber amaçlı bültenlerin Zazaca da yaygın olmayışından dolayı haber dilinin de gelişemediğini kaydeden Boztimur, iletişim alanında bu lehçenin yaygınlaştırılması gerektiğini ifade ederek, “ Haber metinlerinin olmazsa olmazlarından olan “ beş N bir K” formülü Zaza'cada bir detay sorusuyla birlikte “şeş Ç-yew K” şeklindedir. Toplam 7 soruya sahip olan Zazaki formülde, gereksiz detay olarak göze çarpan bir soru elendiği zaman, haber metninde değişim olmaz fakat rakamsal olarak Ç sayısı beş'e düşer. Ç'nin içinde olan bu soru, formüldeki iki sorunun özeti niteliğinde olup gizli bir soru haliyle karşımıza çıkar. Türkçe'de N sorusu 5 soruyla tamamlanırken, Zazaca'da Ç şeklinde olup,6 soruyla tamamlanabiliyor. Zaza'cada formül detaylandırılmak istendiğinde Ç sorusu 6'ya çıkıp K ise 1 olarak sabit kalıyor. Burada ayrıntı teşkil eden soru  “ Çıséméd” sorusudur. Çısemed? Sorusu tek başına kullanıldığında formülde ki  “ Çınéra ve Çıkédı” sorularını eler, Ç sorularını 4'e düşürüp formülü 4-Ç 1-K şekline sokar ve 4 soruya yanıt istene bilir. Formül bu şekilde de tanımlanabilir. Fakat 5-Ç hali formülün daha çabuk yaygınlaşmasına olanak verir.”

Zaza'ca 5Ç 1K
Zaza'ca haber dilinin geliştirilmesi gerektiğini belirten Boztimur, çalışmaların akademik temelde yapılmadığı sürece yazım kurallarında yapılacak hataların normal olduğunu ifade etti.

Boztimur, “ Bir haberi oluşturan temel unsurlar “ 5N 1K” formülünde ifadesini bulan ve haber öğeleri olarak bilinen altı sorunun yanıtından oluşur. Türkçe'deki tanımlamasıyla

“ Ne? Kim? Nerede? Ne zaman? Neden? Nasıl” şeklinde habere yanıt arar. Bu formül Zazaca'da şu şekildedir; “ Çı? Kum? Çad? Çınéra? Çıméhél? Çıkédı?” sorularıyla habere yanıt arar. Zazaca formülün detay hali ve yanıt aradığı sorular ise şöyle;


Çı? Kum? Çad? Çıméhél? Çınéra? Çıkédı?


Çı?  Sebı, gurı çınéw?

Kum?   Kum ho ıné wun?

Çad?  In gurü kuncad biu?

Çımehal?  In gurü çı wağtıd biu?                                               

Çınera?  Çıséméd ın gurü wırézo?

Çıkedı?  In gurü seni biu?
YORUM YAZIN
Profiliniz ziyaretci statüsünde görünüyor. Yorumlarınız aşağıdaki isimle yayınlanacaktır
Değiştir
Dilerseniz web sitemize üye olarak daha özgün bir profil oluşturabilir ve yorumlarınızı hesabınızdan takip edebilirsiniz
Kodu Girin
Yapacağınız yorumların şiddet ve hakaret içermemesine lütfen dikkat edin. Aksi taktirde yorumlarınız onaylanmayacaktır. Gönder
17.11.2026
16:57
Korkulutaş ve Arık`a uluslararası ödül!
Korkulutaş ve Arık'a uluslararası ödül!
Türkiye Haber Kameramanları Derneği tarafından düzenlenen 29. Zoom Uluslararası Haber Görüntüleri Yarışması'nda Bingöl Basın Konseyi üyeleri Rıdvan Korkulutaş özel ödüle, Aydın Arık ise mansiyon ödülüne layık görüldü.
17.11.2026
12:24
Bingöl`de 50 arıcıya 500 modern kovan desteği!
Bingöl'de 50 arıcıya 500 modern kovan desteği!
Bingöl İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Arı Yetiştiricileri Birliği iş birliğinde hazırlanan 'Modern Kovan, Bereketli Bal Projesi' için başvurular başladı. Proje kapsamında 50 arıcıya kişi başı 10 olmak üzere toplam 500 polen tuzaklı modern kovan dağıtılacak. Başvurular için son tarih 23 Kasım 2026.
17.11.2026
11:59
Genç`te kadınlar ve çocuklu aileler için dinlenme alanı çağrısı!
Genç'te kadınlar ve çocuklu aileler için dinlenme alanı çağrısı!
HÜDA PAR Genç İlçe Kadın Kolları Başkanı Gülseher Narin, köylerden ilçe merkezine gelen kadın ve çocuklu ailelerin dinlenebilecekleri uygun alan bulmakta zorlandığını belirterek yetkililere çağrıda bulundu. Özellikle köy minibüslerinin hareket noktalarındaki eksikliğe dikkat çeken Narin, 'Aileler mecburen dükkânlarda oturuyor. Bu bir lüks değil, zaruri bir ihtiyaçtır' dedi.
17.11.2026
11:31
Bingöl Jandarma`dan bir haftada 9 tutuklama!
Bingöl Jandarma'dan bir haftada 9 tutuklama!
Bingöl İl Jandarma Komutanlığı'nın 6-13 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirdiği çalışmalarda, çeşitli suçlardan kesinleşmiş hapis cezası bulunan 9 kişi yakalanarak tutuklandı. 19 olaya müdahale edilen çalışmalarda uyuşturucu madde, silah ve mühimmat ele geçirilirken, 21 şüpheli hakkında adli işlem yapıldı.
17.11.2026
11:20
Sözcü TV`ye kayyum atandı!
Sözcü TV'ye kayyum atandı!
Sözcü Medya Grubu'na sabaha karşı düzenlenen polis operasyonunda şirket merkezinde arama yapıldı, 4 kişi hakkında gözaltı kararı verildi. Sözcü TV'nin bağlı olduğu şirkete TMSF kayyum olarak atanırken, operasyonun gerekçesi ve kayyum kararının kapsamı basın özgürlüğü tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
16.11.2026
21:02
Çelik`ten koruyucu aile çağrısı: Bir çocuğun hayatına umut olun
Çelik'ten koruyucu aile çağrısı: Bir çocuğun hayatına umut olun
Vali Cahit Çelik'in eşi Nermin Çelik'in himayelerinde düzenlenen Koruyucu Aile Farkındalık Toplantısı'nda, çocukların sevgi ve güven ortamında büyümesi için koruyucu aile hizmetlerinin yaygınlaştırılması çağrısı yapıldı. Çelik, 'Bir çocuğun hayatında umut olabilmek, dünyadaki en kıymetli sorumluluklardan biridir' dedi.
Sitemizde yayınlanan haberlerin telif hakları gazete ve haber kaynaklarına aittir
©Copyright 2017
Haberler, Fotoğraf Galerisi, Video Galerisi, Köşe Yazıları ve daha fazlası için arama yapın