Dünya Bankası, Türkiye'deki okul sisteminin çok az öğrenciyi iyi eğittiğini, çoğunluğu ise başarısız kıldığını savunurken, ortaöğretimin aşamalı
olarak zorunlu hale getirilmesi, ÖSS sisteminin de yeniden
düzenlenmesi önerisinde bulundu.
Dünya Bankası, Türkiye'deki eğitim reformu için bir çalışma
başlattı. Çalışmanın ilk aşamasında, Milli Eğitim Bakanlığı, Maliye
Bakanlığı, DPT ve Türkiye İstatistik Kurumu ile birlikte ortaöğretim
ele alındı. Çalışma kapsamında Dünya Bankası uzmanları, Türkiye'de ortaöğretim sisteminin mevcut durumu ve reform önerileri konusunda bir rapor hazırladı.

Türkiye'nin son yıllarda eğitimde büyük aşama kaydettiği
belirtilen raporda, bunun göstergeleri de ''temel eğitimdeki
okullaşma, eşitlikte sürekli iyileşme, en iyi öğrencilerin en yüksek
uluslararası standartlarda başarılı olması ve özel sektörden eğitime
üst derecede destek'' olarak sıralandı.
Kaydedilen bu gelişmeye rağmen ortaöğretimde çeşitli sorunlar
bulunduğu belirtilen raporda, mevcut duruma ilişkin şu tespitler yer
aldı:

-ULUSLARARASI NORMLARA ULAŞAMIYORUZ-

-Türkiye'de eğitim sisteminin yapısı ile ilgili uluslararası
normlar yok,
-Türkiye, okul öncesi eğitimde geride kaldı. 3-5 yaş grubunda
okullaşma oranı Fransa'da yüzde 100, Lüksemburg'da yüzde 95, Danimarka
ve Japonya'da yüzde 80 ile 90 arasında, Yunanistan'da yüzde 70'in
üzerinde, Bulgaristan'da yüzde 60, Fas'da yüzde 30-35 aralığında,
Gürcistan ve Endonezya'da yüzde 20, Türkiye'de ise sadece yüzde 15
seviyesinde.
-Türkiye'de ortaöğretime erişim oranları AB'ye yaklaşamıyor. 20-24
yaş grubunda ortaöğretim diplomasına sahip olanların yüzdesi 2005 yılı
itibarıyle 15 AB ülkesinde yaklaşık yüzde 80. Bu oran Ankara'da 55,
Kars'da da yüzde 35.
-Türk okul sistemi, çok az öğrenciyi iyi eğitiyor. Öğrencilerin
çoğunu başarısız kılıyor.
-Türkiye'de meslek liseleri, çalışma piyasası ile ilgili
hedeflerini gerçekleştiremiyor.
Türkiye'nin genel ortaöğretim okulları da eğitim hedeflerine
ulaşmada başarılı değil.

-ÖSS SINAVINA ELEŞTİRİ-

-Mevcut ÖSS sınavı, en yüksek bütünlük düzeyinde olmasına rağmen,
eğitim sisteminde kaliteyi düşük tutuyor.
Bu sistem, 1 milyar YTL'yi eğitimden, sınav hazırlığına
kaydırıyor, tek sınav tüm müfredatı kapsamayacağı için dengesizlik
yaratıyor, sınava hazırlık faaliyetlerine katılmalarından dolayı,
gençlerin çok fazla zaman ve enerjisini alıyor. Mevcut sistem, uzman
düşünüş, karmaşık iletişim ve problem çözmede ileri yetkinliklerin
öğrenilmesini engelliyor, zengin ile yoksul arasındaki eşitsizliği
büyütüyor.
Müfredat reformlarına bağlı olmayan, sınav yeteneğini test eden
ÖSS, eğitim sisteminde uyumsuzluk da yaratıyor.

-ÖĞRETMENLER DESTEKLENMİYOR-

-Uygulanan sistem, öğretmenleri ve öğretmen kalitesini
desteklemiyor. Öğrencinin öğrenme başarısının en önemli belirleyicisi
olan öğretmen kalitesi için MEB ve YÖK, müfredata bağlı olan başlangıç
öğretmen eğitimi için yeni modeller geliştiremiyor. Veliler ve
öğrenciler de, ÖSS odaklı sistem nedeniyle, geleneksel öğretim
modellerini sürdürmeleri için öğretmenlere baskı yapıyor.
-Okulların kaynak, yetki ve özerkliği yok. Ayrıca okullar,
sonuçlardan sorumlu tutulmuyor.
-Kamu ve özel fonlar, bölgesel eşitliği desteklemiyor. Türkiye'de
eğitime kamu daha az, özel daha çok harcıyor.
-Yaşam boyu öğrenmeye katılan yetişkinlerin yüzdesi 15 AB üyesi
ülkede yüzde 12, Türkiye'de ise yüzde 2.

-TÜRKİYE'NİN İHTİYAÇLARI-

Raporda, Türkiye'nin Avrupa ve dünya ile rekabet edebilmesi için
çok daha fazla orta öğretim mezununa ihtiyacı olduğu bildirildi.
AB'nin 2015'de, 22 yaşındaki gençlerin yüzde 85'inin orta öğretim
diplomasına sahip olmasını hedeflediğine de dikkat çekildi.
Dünya Bankası raporunda, normal devlet liselerine yapılan toplam
harcamalara ailelerin yaklaşık yüzde 50 oranında katkıda bulunduğu da
belirtildi. Meslek liselerine aile katkısının ise çok düşük olduğuna
işaret edildi.

-NE YAPILMALI ?-

Türkiye'nin bir ''Ulusal Eğitim Sektörü Stratejisi''ne ihtiyacı
olduğu vurgulanan Dünya Bankası raporunda, ''Türkiye'nin geleceği,
çalışanlarının eğitimsel niteliklerine bağlıdır. Kalite anahtardır''
denildi. Raporda, ülkemize şu önerilerde bulunuldu:
-İller için yıllık hedefler belirleyerek, orta öğretimde okullaşma
oranını 2015 yılına kadar yüzde 80'e çıkarmak için stratejik girişim
başlatın.
-Orta öğretim için büyük çaplı bir yatırıma girişin.
-Orta öğretim kurumlarında öğretmen başına öğrenci oranını,
kademeli olarak 20-25 aralığına çıkarın.
-Orta öğretimi kademeli olarak zorunlu hale getirin.
-Kızların ve yoksul aile çocuklarının okula devam etmesi için daha
fazla teşvik sağlayın.
-Okul kalitesi için gösterge ve standartlar belirleyin.
-Her bir okul için kalite hedefleri belirleyin ve okulları bu
hedefe ulaşmaları için teşvik edin.
-Her okulun asgari standartları karşılamasını sağlayın. Sonra da
standartları asgari seviyenin çok üzerine çıkarın.
-Müfredata bağlı öğrenme standartları belirleyin.
-Tüm öğrencileri bu müfredat standartlarına göre değerlendirmek
için testler geliştirin. Öğrencilerin öğrenme performansı ile ilgili
test sonuçlarını öğrenci ve ailelerine bildirin. Okul performans
sonuçlarını kamuoyuna bildirin.

-ÖĞRETMENLER İÇİN KALİTE GÜVENCESİ-

-Öğretmen eğitimi için ulusal bir çerçeve geliştirin. Çerçeveyi
yeni müfredat ile uyumlu hale getirin. Mesleki beceri, bilgi, nitelik
ve değerler açısından öğretmen yetkinliklerini tanımlayın.
-Üniversiteler için öğretmen eğitim programlarının tasarımı
konusunda kılavuz ilkeler belirleyin.
-Üniversitelerdeki öğretmen eğitim programları için kalite
güvencesi, akreditasyon ve değerlendirme mekanizmaları oluşturun.
-Tüm orta öğretim öğrencilerine yüksek öğrenime ve vasıflı
istihdama hazırlanmaları için fırsat sağlayın.
-Meslek okullarındaki öğrencilere, hem genel orta öğretim
diploması getirecek, he de kendilerini vasıflı istihdama hazırlayacak
temel becerileri öğrenme imkanı tanıyın.
-Her öğrencinin yüksek kalitede üniversite eğitimine
hazırlanmasını sağlayın. Gençlere, üniversite de dahil olmak üzere,
eğitim süreçlerinin herhangi bir noktasında çalıştıkları konuları
seçme esnekliği tanıyın.
-Orta öğretimi, tüm öğrenciler için yeni beceriler geliştirecek
şekilde yapılandırın. Uzmanlaşmaya daha yüksek sınıflarda geçmeye
başlayın ve son aşamada da üniversitede uzmanlaşmaya geçin.
-Orta öğretim müfredatında aşırı kalabalıklaşmayı önleyin.

-YENİ BİR ÖSS SINAVI-

-ÖSS, öğrencilerin neleri bildiği, neleri yapabildiği, nasıl bir
muhakeme becerisine sahip olduğu ve becerilerini nasıl uyguladığı gibi
geniş yetkinliklerini test eden çağdaş değerlendirmeler demeti
şeklinde yeniden yapılandırırın.
-Bu değerlendirmeler, tüm öğrencileri, okulda öğrendikleri
becerileri ortaya koymaya yönlendirmeli, müfredat ile uyumlu olmalı ve
öğrencilerin becerileri hakkında hem işverenlere, hem de yüksek
öğretim kurumlarına bilgi sağlamalı.
-Orta öğretim için orta vade harcama çerçevesi hazırlayın. Özel
sektörün daha fazla okul yapmasını teşvik edin.

-HİBE YETKİSİ-

-Özerklik: Hükümete, öğrenci sonuçlarını iyileştirme projeleri
için orta öğretim okullarına doğrudan hibe yetkisi verin. Okullar,
kendi iyileştirme projelerini finanse etmek için uygun büyüklükte hibe
alıp, yönetebilsin. Projeler MEB tarafından denetlensin, okullar da
hedeflere ulaşmadan sorumlu tutulsun.
-Devlet, yaşam boyu öğrenmeyi öncelik haline getirsin.
Sübvansiyon, ferdi öğrenci hesapları ve öğrencilerle maliyet paylaşma
gibi finansman opsiyonları teşvik edilsin.

-TÜRKİYE, ŞİMDİ HAREKETE GEÇMELİ-

Dünya Bankası raporunda, Türkiye'nin eğitim reformunda hızlı
hareket etmesi de istendi.
Türk okullarının, gençleri Avrupa vatandaşı olarak geleceğe
hazırlamak üzere yeniden yapılandırılması istenen raporda, ''Türk
yurttaşlarının Avrupa'nın düşük ücretli hizmet sektörü çalışanları
haline gelmemesi için Türkiye, şimdi harekete geçmeli. Bu acil, zorlu
görevi başarmak için, Türkiye kendi geleceğini, politika ve
tartışmaların üstünde tutmalı, kapsamlı bir eğitim reformu stratejisi
oluşturmalı'' denildi.
Bu arada Dünya Bankası, ortaöğretimin ardından yükseköğretim için
de bir çalışma yapacak.
Bu çalışma da, Milli Eğitim Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, YÖK ve
DPT ile koordineli gerçekleştirilecek.

aa

0