Muğla Cumhuriyet Başsavcısı Mehmet Yurtseven, 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in "Türkiye 8 eyalete bölünebilir" şeklindeki sözleriyle ilgili olarak, inceleme başlattıklarını ve suç unsuru varsa gereğinin yapılacağını söyledi. Evren de, tartışma yaratan sözleriyle ilgili olarak dün NTV'ye yaptığı açıklamada, "Eyalet değil, bölge valiliği sistemi önerdim" dedi.

Başsavcı Yurtseven, konuyla ilgili araştırma başlattıklarını açıkladı. Yurtseven şunları söyledi: "İlgili birimlere gerekli talimatı verdik. Araştırma aşamasındayız. Evren bu sözleri dedi mi, demedi mi? Kime, ne zaman konuştu, bu konuları inceliyoruz. İncelemenin ardından suç unsuruna rastlanırsa, yetkilerimizi kullanacağız. Konu inceleme aşamasında olduğu için bu konuda konuşmuyoruz. Ancak, açıklamalarda suç unsuru varsa gereği yapılır."

'Ben eyalet önermedim'

NTV'ye dün yaptığı açıklamada, "bölge valiliği sistemi önerdim" diyen Evren, bu uygulamanın zamanla eyalet sistemine dönüşmesine taraftar olduğunu da söyledi. Evren sözlerini şöyle sürdürdü:

"Gazetede çıkan haber kısaltılmış halde verilince, sanki ben 'Türkiye'nin bir eyalet sistemine geçmesi gerekir' gibi bir konuşma yapmışım gibi anlaşıldı. Halbuki ben öyle demedim. Bugüne kadar tespit edebildiğim şu; şimdiye kadar kaç hükümet gelmişse, bürokrasiden şikâyet etmiştir.
Başbakanlar, bakanlar, 'işler zamanında yürümüyor, geç yapılıyor', 'Bürokrasi çok engelliyor' falan diye hep şikâyet etmişlerdir. Ben onun üzerine dedim ki; 'Türkiye'nin artık bir merkezden, bir elden yönetilmesi zorlaştı. Onun için Türkiye'yi sekiz bölgeye bölelim ve bunlara bölge valisi diyelim. Bakanlıklardaki yetkilerin bir kısmını bunlara devredelim, böylece bir kısım yetkiler azalınca işler daha çabuklaşır.'

Hangi illerde olması gerektiğini de söyledim. Bakarsanız ileride, 20 sene mi, 30 sene mi, 50 sene sonra mı olur, bilemem. Bu eyalet sistemine de dönüşebilir. Şimdi yapalım demedim. Bunu tartışalım istedim. 'Buna taraftar mısınız?' diye soruldu. Ben de şimdi taraftarım, böyle bir şeye Türkiye'nin geçmeye ihtiyacı var. Ama şimdi değil, ileride dedim."

Yargılanmasına yasal engel yok

Evren'in başkanlığında kurulan ve 1980-1983 arasında görev yapan Milli Güvenlik Konseyi'nin üyeleri, 1982 Anayasası'na yargılanmalarını engelleyecek bir düzenleme koydu. Anayasa'nın geçici 15. maddesine göre konsey üyeleri karar ve tasarruflarından dolayı sorumlu tutulamayor. Ancak Evren, son açıklamalarını sivil kimliğiyle yaptığı için suçlu bulunması halinde yargılanmaktan kurtulamayacak.
TCK ve ilgili düzenlemelerde yaşlıların yargılanamayacağına yönelik bir düzenleme de olmadığından, 90 yaşındaki Evren hakkında dava açılmasının önünde engel bulunmuyor. Ancak olası yargılama sonunda suçlu bulunursa, yaşı ve sağlık koşullarının uygun olmadığı gerekçesiyle Evren'in cezasını evinde çekmesine karar verilebilecek.

İddianameyle hayatı karardı

Adana Savcısı olarak görev yapan Sacit Kayasu'nun yaşamı, Evren ve Milli Güvenlik Konseyi üyeleri hakkında 1999'da hazırladığı iddianame ile değişti. İddianame hazırlamadan önce vatandaş kimliği ile Evren hakkında suç duyurusunda bulunan Kayasu'nun girişimi "takipsizlik" kararıyla sonuçlandı. Ancak suç duyurusundan dolayı başlatılan soruşturma sonunda Kayasu'ya "kınama" cezası verildi.
Kayasu, Evren'in yargılanmasında ısrar etti. Bu kez kendisi, Anayasa'nın geçici 15. maddesine rağmen, darbeyi yapan generallerin suç işlediğini savunarak Evren aleyhinde iddianame hazırladı. İddianamesi işleme konulmayan Kayasu hakkında görevini kötüye kullandığı iddiasıyla dava açıldı ve 2001'de HSYK tarafından meslekten ihraç edildi.

Baransel: Evren TSK'dan esinlendi

7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in 1983'te gündeme getirdiği 8 bölge valiliği kurulması projesinde, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) örgütlenmesinden esinlendiği ortaya çıktı. Evren'in cumhurbaşkanlığı döneminde basın danışmanlığını yapan ve en yakınındaki isimlerden biri olan Ali Baransel, 24 yıl önceki bölge valiliği kararnamesinin arka planını Milliyet'e anlattı. Baransel, Evren'in bölge valiliği konusunda anlattıklarını şöyle aktardı: "TSK'da çeşitli kademelerde görev yaptım ve Türkiye'nin birçok yerinde bulundum. En fazla şikâyet edilen konu yetkilerin Ankara'da toplanmasından kaynaklanan bürokrasiydi.
12 Eylül'den sonra bölge valiliği önerisini Milli Güvenlik Konseyi'ne götürdüm. 8 ilde bölge valiliği kurulması için kanun hükmünde kararname çıkardık. Ancak, daha sonra Özal hükümeti bu kararnameyi uygulamadı. Bu bir federasyon ve eyalete geçme çalışması değildi."

'Eyalet' tepkisi büyüyor

Balıkesir'de, Türkiye Kamu-Sen'e bağlı sendikaların başkanları, dün adliye bahçesinde bir basın açıklaması yapıp Evren hakkında "Milletin birliğini bozmak, Anayasa'nın 1, 2, 3, ve 4. maddelerini ihlal" iddiasıyla suç duyurusunda bulundu. MHP ve BBP'lilerin desteklediği eylemde konuşan Kamu-Sen Balıkesir İl Temsilcisi Hüseyin Yurdakul, şunları söyledi:
"Eyaletle yönetilen ülkelere baktığımızda her eyaletin ayrı bayrağı ve marşı olduğunu görüyoruz. Eyalet olunca Kürt marşı da mı olacak? O zaman soruyoruz: 30 bin vatan evladı hangi dava uğruna şehit oldu. Sayın Genelkurmay Başkanı'mıza da sesleniyoruz. Sayın Evren'in isminin kışlalardan silinmesini teklif ediyoruz."

Demirel: Kimse bölemez
9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Evren'in sözleriyle ilgili sorulara, "Maksadını iyi anlamak lazım" diye karşılık verdi. Türkiye'nin bugünkünden iyi yönetilmesi gerektiğini belirten Demirel, "İyi yönetim için getirilecek tekliflerin Türkiye birliğini zedelememesi lazımdır. Türkiye'nin eyaletlere ayrılması birçok kere düşünülmüştür. Ama Türkiye yönetimini zedeleyeceği için oralara gidilmemiştir. Türkiye birliği üzerinde birçok hassasiyet, tehdit mevcutken, sanki onu körüklüyormuş gibi tartışılması talihsizliktir. Türkiye bölünemez, kimse bölemez. Kimse ne bölmeyi düşünebilir ne bölmeye adım atabilir" dedi.

DSP: Densiz
DSP Genel Başkanı Zeki Sezer, Evren'in Türkiye'nin 8 eyalete bölünmesi yönündeki açıklamalarını, "son derece talihsiz" olarak niteleyerek, "Evren gibilerin densizliklerine kanıp Türkiye'yi parçalama umuduna kapılanlar varsa yanılırlar" dedi.

MHP: Anayasal suç işledi
MHP İzmir İl Başkanı Müsavat Dervişoğlu, dün düzenlediği basın toplantısında Evren'in sözlerinin Anayasa'nın "Türkiye devleti, ülkesi ve milleti ile bölünmez bir bütündür" ilkesiyle çeliştiğine dikkat çekti. Ülkenin üniter devlet yapısının değiştirilmesini isteyen Evren'in anayasal suç işlediğini savunan Dervişoğlu, Evren ile DTP Genel Başkanı Ahmet Türk'ün aynı görüşte olduklarını vurguladı.

(Milliyet)

0