Diyelim ki; Zazaki Kürtçe'nin içinde bir lehçe,ya da farklı bir dil,bu durum neyi değiştirir? Zazalar kendi dillerinde eğitim görecekler,Kurmançlar kendi dillerinde,her iki toplumun kendi dillerinde eğitim-öğretim veren okulları olacak,kendi dillerinin geçerli olduğu bir bürokrasileri olacak,kendi dillerinde yayın yapacak medya kuruluşları olacak,edebi,sanatsal,felsefi etkinlikleri kendi dillerinde olacak,biri diğeri için yan ve yakın bir dil olacak...
Herhalde,Kurmanci,Zazalar için zorunlu bir eğitim-öğretim dili olmayacak!
Bir de şuna itirazım var; Dersim,siverek,Mutki,Bingöl Zazacası arasındaki farklılık,Zazaki ile Kurmanci arasındaki farklılık gibi değil,bu farklılık,bir şive farklılığıdır,kendi aralarında anlaşabilirlikleri vardır,ve bu farklılığı coğrafi uzaklıklıklar,en çok ta cumhuriyetin asimilasyoncu,yasakçı siyasetleri büyütmüştür.
Zazaki ile Kurmanci arasındaki farklılığın tarihi çok eskidir,aynı ülkede yaşadıkları halde,komşu köyleri paylaştıkları halde,yer yer aynı köyde,ilçede,şehirde yaşadıkları halde birbirleriyle anlaşabilmek için biri diğerinin dilini öğrenmek durumunda kalmıştır,iletişim ancak o zaman mümkün olabilmiştir. Ki bu dediklerim,cumhuriyet öncesi,asimilasyonun olmadığı,bilimsel,teknik,kültürel,iktisadi entegrasyonun zeminin çok zayıf olduğu devirler için de böyledir...
Kürdistan'ın politik çevrelerinde şöyle bir kaygı var; sanki Zazaki farklı bir dilidir denildiği zaman,bu durum,Kürdistan'ı bölen-parçalayan bir etken gibi görülmektedir,o hâlde bu tür söylemlere,arayışlara yönelenler mahkum edilmelidir!
Aslında bu tarz bir bakışın kendisi,içinde bir çok tehlikeler taşımaktadır,cumhuriyet ideolojisinin zihinlerimizde yarattığı tahribatları yansıtmaktadır,farkına varmadan onun düşünsel kalıpalarını içselleştirdiğimizi göstermektedir...
Halbuki,Kürdistan'da irili-ufaklı çok sayıda etnisite,kültür,inanç kümeleri yaşamaktadır,Kürdistan'ın özgürlüğü,tümünün özgürlüğü olmalıdır,Güney Kürdistan Yönetimi'nin bu hususlarda hayata geçirdiği siyasetler,bence örnek alınması gereken deneyimlerdir...
Son söz olarak; bir toplum,bir halk,bir kültür ya da inanç kümesi kendisini nasıl görüyorsa,nasıl tanımlıyorsa,nasıl yaşamak istiyorsa o şekliyle kabullenmeli,ve bu tercihe saygılı olunmalıdır... |
